پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 692 |
| تعداد مقالات | 10,048 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,052,348 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,503,944 |
خاستگاه نقوش در آرایههای کاشیکاری ایوانهای صحن آزادی حرم مطهر رضوی | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| دوره 5، شماره 4 - شماره پیاپی 20، دی 1404، صفحه 49-74 اصل مقاله (1.48 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2025.39013.1399 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن طبسی* 1؛ فهیمه توتونی2 | ||
| 1دانشیار، گروه معماری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. | ||
| 2دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه هنر، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 21 شهریور 1404، تاریخ بازنگری: 11 مهر 1404، تاریخ پذیرش: 12 مهر 1404 | ||
| چکیده | ||
| در بناهای مجموعه حرم مطهر حضرت رضا (ع)، که یکی از بزرگترین و باشکوهترین مجموعههای مذهبی جهان بهشمار میرود، کاشیکاری شاخصترین عنصر تزیینی در معماری صحنهاست. مسئله تحقیق، ناظر بر نقوش کاشیکاری و موقعیت قرارگیری آنها در صحن آزادی حرم رضوی است. هدف این پژوهش، بر مطالعه خاستگاه نقوش و درک رابطه آن با موقعیت قرارگیری در ایوانهای صحن آزادی حرم رضوی استوار است. این پژوهش که ماهیتی توصیفی- تحلیلی دارد با گردآوری اطلاعات بهصورت اسنادی و میدانی، در پی یافتن پاسخی برای دو پرسش است. نخست اینکه خاستگاه انواع نقوش تزیینی کاشیکاری ایوانهای صحن آزادی حرم رضوی در دوره قاجار کداماند؟ و پرسش دیگر اینکه این خاستگاه چه ارتباطی با مکان قرارگیری هر یک از نقوش دارد؟ نتایج تحقیق نشان میدهند که خاستگاه نقوش کاشیکاری ایوانهای چهارگانه صحن آزادی را میتوان در سنت، مدرنیته و تلفیق سنت و مدرنیته جستجو کرد. انواع ترکیبهای هندسی، نقوش پیکرهای، گیاهی و گلدان، در دسته نقوش سنتی جای داده میشوند. منظرهنگاری کارت پستالی جزء نقشهای مدرن؛ نقوش گلومرغ، گلفرنگ، درخت و گلدان با طرح گلفرنگ و منظرهنگاری، کاسهبشقاب و فرشته در دسته نقوش تلفیقی قرار میگیرند. نتایج همچنین نشان میدهند که نقوش سنتی بیشترین فراوانی را در تزیین ایوانها دارند. ایوان غربی با توجه به موقعیت ممتاز، عمدتاً از نقوش سنتی بهره برده است. ایوان شرقی، ترکیبی از نقوش سنتی، مدرن و تلفیقی را با رویکردی محافظهکارانه نمایش میدهد. ایوان شمالی با متنوعترین نقوش تزیینی، بیانگر آزادی عمل بیشتر طراحان در انتخاب و کاربرد نقوش متناسب با تحولات هنری دوره قاجار است؛ در مقابل، ایوان جنوبی عمدتاً به نمایش نقوش سنتی اختصاص یافته است. به نظر میرسد که طراح علاوه بر توجه به خاستگاه و نوع نقش، تحولات هنری و اجتماعی عصر قاجار را نیز در موقعیت قرارگیری نقوش درنظر داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آرایههای کاشیکاری؛ نقوش؛ خاستگاه؛ حرم رضوی؛ صحن آزادی؛ دوره قاجار | ||
| موضوعات | ||
| تزیینات معماری،فنون و تکنیک ها | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Origin of the Motifs in the Tilework of the Porches of Azadi Courtyard of the Razavi Holy Shrine | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohsen Tabassi1؛ Fahimeh Toutouni2 | ||
| 1Associate Professor, Department of Architecture, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. | ||
| 2Master's Graduate, Art Department, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In the edifices of the Holy Shrine of Imam Reza (AS), one of the largest and most magnificent religious complexes in the world, tilework stands as the most prominent decorative element in the architecture of its courtyards. This research examines the motifs in these tilework pieces and their specific spatial placement within the Azadi Courtyard of the Razavi Holy Shrine. The objective of this study is to investigate the origins of these motifs and to comprehend their relationship with their respective locations across the porticoes (Iwans) of the Azadi Courtyard. Employing a descriptive-analytical methodology, with data gathered through both documentary and field research, this study seeks to answer two primary questions: Firstly, what are the origins of the various decorative tile motifs adorning the porticoes of the Azadi Courtyard from the Qajar era? Secondly, how does this origin correlate with the specific placement of each motif? The findings indicate that the origins of the tile motifs on the four porticoes of the Azadi Courtyard can be categorized within the realms of tradition, modernity, and a synthesis of both. Traditional motifs encompass geometric combinations, figurative designs, as well as floral and vase patterns. Postcard-style landscape paintings are identified as modern motifs. Conversely, motifs such as Gol-o-Morgh (bird and flower), Gol-e Farang (Europeanized flowers), trees, vases with Gol-e Farang designs, landscapes, dish-and-cup patterns, and angels are classified as hybrid or synthetic. The results further demonstrate that traditional motifs exhibit the highest frequency in the decoration of the porticoes. The Western Iwan, given its preeminent position, predominantly utilizes traditional motifs. The Eastern Iwan displays a conservative amalgamation of traditional, modern, and synthetic motifs. The Northern Iwan, featuring the most diverse array of decorative motifs, signifies a greater degree of artistic freedom exercised by designers in selecting and applying patterns in accordance with the creative developments of the Qajar period. In contrast, the Southern Iwan is primarily dedicated to the display of traditional motifs. It appears that the designer, in addition to considering the origin and type of motif, also incorporated the artistic and social transformations of the Qajar era into the strategic placement of these designs. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Tilework Adornment, Motifs, Origin, The Razavi Shrine, Azadi Courtyard, Qajar Era | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 788 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 290 |
||