پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 691 |
| تعداد مقالات | 10,035 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,039,334 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,488,790 |
گونه شناسی نقوش و تزیینات جُنگ ادبی امیرشاهی سبزواری محفوظ در موزه متروپولیتن | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 19، آذر 1404، صفحه 5-22 اصل مقاله (1.79 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2024.34515.1263 | ||
| نویسندگان | ||
| آرزو پایدارفرد* 1؛ مریم عظیمی نژاد2 | ||
| 1استادیار، گروه فرش و هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 01 تیر 1403، تاریخ بازنگری: 08 مهر 1403، تاریخ پذیرش: 22 مهر 1403 | ||
| چکیده | ||
| جُنگ ادبیِ محفوظ در موزه متروپولیتن که برخی از اشعار امیرشاهی سبزواری در آن کتابت شده یکی از گلچین های ادبی ارزشمندی است که مزیّن به هنر تجلید ایرانی، نقوش تذهیب و خوشنویسی به خط نستعلیق است. این جُنگ، به همت و با هنر امیر آق ملک بن جمالالدین فیروزکوهی مشهور به امیرشاهی سبزواری، خوشنویس، مُذَهِّب، شاعر و موسیقی دان قرن نهم هجری قمری به یادگار مانده است و هم اکنون در موزه متروپولیتن نگهداری می شود. هدف پژوهش، بررسی و گونه شناسی هنر تذهیب این نسخه، جُنگ ادبی امیر شاهی سبزواری، است. بر این اساس پرسش اصلی این پژوهش بر این وجه است: نقوش و تزیینات صفحات موجود در جُنگ ادبی امیرشاهی سبزواری متعلق به دوره تیموری دارای چه ویژگی های فرمی و ساختاری است؟ این پژوهش از نوع کیفی است که به روش توصیفی_ تحلیلی انجام شده و جمع آوری اطلاعات به روش اسنادی صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که تزیین صفحات متن در نسخه خطی دیوان امیرشاهی سبزواری از ساختار مشابه ی برخوردارند. بخش اعظم کاغذ شامل حاشیه ای با تزیینات ساده و جزئی پردازی طلایی (زرافشان) بر زمینه ی نخودی کاغذ است. نوشتار با خط نستعلیق در زمینه ای با تیره ترین رنگ متن قرار گرفته. کتیبه ی اصلی، شامل قابی تزیینی با عباراتی با خط ثلث است و کتیبه های فرعی به صورت کوچک و معمولاً چندتایی با مشابهت رنگ و تزیینات، از کتیبه ی اصلی تبعیت کرده اند. بررسی و شناسایی تزیینات متن و نوع خوشنویسی آن، نشان از وحدت رویه در تمامی صفحات نسخه دارد که احتمالاً توسط هنرمند واحدی صورت گرفته و یا محصول یک کارگاه هنری همسان است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دیوان امیرشاهی سبزواری؛ کتاب آرایی؛ نقوش و تزیینات؛ تذهیب | ||
| موضوعات | ||
| تحلیل کاربردی آثار و اشیاء تاریخی کهن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Speciology of Motifs and Decorations of Anthology of Amir Shahi of Sabzevari Kept in the Metropolitan Museum | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Arezoo Paydarfard1؛ Maryam Aziminezhad2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Carpet and Islamic Art, Faculty of Arts, University of Birjand, Birjand, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of handicrafts, Faculty of Arts, University of Birjand, Birjand, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The anthology kept in the Metropolitan Museum, which contains some of Shahi’s poems, is one of the valuable literary anthologies, decorated with the Iranian binding art, illuminated manuscripts, and calligraphy in Nastaliq. This anthology has been compiled by the effort of Amir Aq Malek bin Jamaluddin Firouzkohi, known as Amir Shahi of Sabzevari, calligrapher, poet and musician of the 9th century AH, and it is now kept in the Metropolitan Museum. This study tends to examine and Speciology the art of manuscript illumination of this edition, the Anthology of Amir Shahi of Sabzevari. Thus, the present study tends to answer this question: What are the form and structural features of the motifs and decorations of the Shahi’s anthology belonging to the Timurid period? The methodology used is descriptive-analytical and data is collected by the documentation method. The results show that the pages in the Shahi’s manuscript have a similar structure. A large part of the page includes a border with simple decorations and gold details on the background. The writing is in Nastaliq in the background with the darkest color. The main inscription includes a decorative frame with phrases written in Thuluth. Sub-inscriptions are small and usually multiple with similar colors and decorations, following the main inscription. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Anthology of Amir Shahi of Sabzevar, Book Arrangement, Motifs and Decorations, Manuscript Illumination | ||
| مراجع | ||
|
- احمدپناه، سیدابوتراب؛ نظری زاده دهکردی، شیرین (1395)، پژوهشی برای معرفی جلد اول گلچین اسکندرسلطان 813 هـ.ق متعلق به بنیاد گلبنکیان لیسبن پرتغال، نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، 21(4): 31-38.
- اسکندرپورخرمی، پرویز (1391)، گل های ختایی: قالی، کاشی و... تهران: انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی.
- افتخاری، سیدمحمود (1397)، آموزش طرح و تذهیب، تهران: انتشارات یساولی.
- افروغ، محمد (1393)، ساختار ترکیب بندی نقوش در تذهیب نسخ قرآنی عصر تیموری، کتاب ماه هنر، 10(183): 12-21.
- امیرراشد، سولماز؛ پنجی پور، سکینه (1398)، بررسی تطبیقی تذهیب آثار ادبی دوره تیموری و صفوی (شاهنامه بایسنقری و شاهنامه شاه تهماسبی)، جلوه هنر، 11(22): 54-41.
- امیرشاهی، آق ملک بن جمال الدین (1348)، دیوان امیرشاهی سبزوای: از شعرای بزرگ سده نهم هجری قمری، بی جا: ابن سینا.
- بیانی، مهدی (1353)، کتاب شناسی نسخه های خطی، به کوشش حسین محبوبی اردکانی، تهران: نشر انجمن.
- پوپ، آرتور اپهام (1387)، شاهکارهای هنر ایران، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
- جوادی، فاطمه؛ براتی، بهاره (1393)، ساختار ترکیب بندی نقوش در تذهیب نسخ قرآنی عصر تیموری (مطالعه موردی: قرآن تک جلدی هرات، سال های 957-833 هـ.ق در مجموعه ناصر خلیلی)، کتاب ماه هنر، 11(187): 21-10.
- چلبی (حاجی خلیفه)، مصطفی بن عبدالله (1376)، ترجمه تقویم التواریخ، تصحیح میرهاشم محدث، تهران: احیاء کتاب.
- حبیبی، عبدالحی (1355)، هنر عهد تیموری و متفرعات آن، کابل: فرهنگ ایران.
- رابی، جولیان (1386)، کارهای لاکی، ج ٨ (مجموعه هنر اسلامی)، ترجمه سودابه رفیعی سخایی، گردآوری ناصر خلیلی، تهران: نشر کارنگ.
- رستمی، مصطفی (1392)، جلدسازی ایرانیان از سلجوقیه تا پایان قاجاریه، تهران: نشر آثار هنری متن.
- روح بخشان، عبدالحمید (1376)، نمونه هایی از نفایس خطی فارسی در سنت پترزبورگ، نامه فرهنگستان، 23(11): 184-193.
- رهنورد، زهرا (1386)، تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی، کتاب آرایی، تهران: سمت.
- زارعی مهروز، عباس (1373)، سیر تاریخی تذهیب، میراث جاویدان، 2(2): 18-29.
- سمرقندی، دولتشاه (1366)، تذکره الشـعراء امیر دولتشاه سمرقندی، چـاپ دوم، تهران: انتشارات پدیده خاور.
- شایسته فر، مهناز (1383)، کتابت و تذهیب قرآن های تیموری در مجموعه های داخل و خارج، نشریه مطالعات هنر اسلامی، 5(10): 99-119.
- شریفی، سمیه؛ چیت سازیان، امیرحسین (1397)، بررسی سیر تذهیب قرآن در دوره های تیموری، صفوی و قاجار، مجله پژوهش در علوم انسانی، 3(11):61-74.
- شمیلی، فرنوش؛ غفوری فرد، فاطمه؛ محمدزاده، مهدی (1397)، تأملی در سرلوحه ای قرآن های تذهیب شده عصر تیموری و قاجار، مجله مطالعات فرهنگ و ارتباطات، 19(44): 149-178.
- عظیمی، حبیب الله (1389)، ادوار تذهیب در کتاب آرایی مذهبی ایرانی، نشریه هنرهای زیبا، 6(41): 23-32.
- عظیمی نژاد، مریم؛ خواجه احمدعطاری، علیرضا؛ نجارپورجباری، صمد؛ تقوی نژاد، بهاره (1397)، تحلیل ساختاری طرحهای تذهیب در نگارههای هفتاورنگ ابراهیم میرزا، مجله باغ نظر، 15(69): 39-50.
- فریه، رونالد (1374)، هنرهای ایران، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.
- صالحی، علی (1395)، تأملی در تاریخ نگاری فارسی در دوره عثمانی، مجله مطالعات تاریخ اسلام، 8(30): 101-118.
- کارگر، محمدرضا؛ ساریخانی، مجید (1390)، کتاب آرایی در تمدن اسلامی، تهران: نشر سمت.
- کونل، ارنست؛ مالکی، شهریار؛ اقدسیه، هادی (1368)، اسلیمی و ختایی گلهای شاهعباسی؛ نگرشی بر سوابق تاریخی سه نگاره تزیینی، تهران: انتشارات یساولی.
- لینگز، مارتین (1377)، هنر خط و تذهیب قرآنی، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، تهران: گروس.
- مایل هروی، نجیب (1353)، لغات و اصطلاحات فن کتابسازی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
- مایل هروی، نجیب (1380)، تاریخ نسخه پردازی و تصحیح انتقادی نسخه های خطی، تهران: سوره مهر.
- مجردتاکستانی، اردشیر (1395)، بررسی تحول و تکامل نقوش هنر تذهیب در ایران، تهران: انتشارات سروش.
- مقدم، محمدباقر (1392)، اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان)، به اهتمام مؤسسه فرهنگی میرداماد، تهران: نشر.
- موسوی لر، اشرف؛ پورجعفر، محمدرضا (1381)، بررسی ویژگی های حرکت دورانی مارپیچ؛ اسلیمی نماد تقدس، حدت و زیبایی، علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، 12(43): 184-207.
- نجارپورجباری، صمد (1395)، مفاهیم تذهیبهای قرآنی در عصر صفوی، فصلنامه نگره، 11(40): 32-49.
- هاشمی میناباد، حسن (1379)، تذهیب، خط، صحافی، کاغذ، رنگ و مرکب، تهران: نشر فهرستگان.
- هالدین، دانکن (1366)، صحافی و جلدهای اسلامی، تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
- Schimmel, Annemarie, with the assistance of Barbara Rivolta (1992), Islamic Calligraphy, The Metropolitan Museum of Art Bulletin, v. 50, no. 1 (summer). - Hosseini Rad, Abd-ol Majid, (2010), The Evolution of Persian painting, Eco Heritage, Isuee 12, vol 4, winter. - URL1: www.malekmuseum.org Accessed at 02-08-2018 12:30 - URL2: https://www.christies.com Accessed at 11-03-20220 8:30 - URL3: https://www.asia.si.edu Accessed at 10-04-2022 09:30 - URL4: https://library.razavi.ir/ Accessed at 08-10-2022 17:00 - URL5: https://www.metmuseum.org Accessed at 02-10-2022 12:00 - URL6: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/443197 Accessed at 05-11-2022 11:30 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 355 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 291 |
||