پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 687 |
| تعداد مقالات | 9,985 |
| تعداد مشاهده مقاله | 70,959,617 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,423,666 |
نقش چاپ سنگی در تنوع سبک مصورسازی شاهنامه در دوره قاجار با تمرکز بر نگاره پادشاهی جمشید | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 19، آذر 1404، صفحه 23-42 اصل مقاله (1.73 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2025.35321.1294 | ||
| نویسندگان | ||
| مرضیه زمانی پور1؛ فرهاد خسروی بیژائم* 2 | ||
| 1دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه پژوهش هنر، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه کتابت و نگارگری، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 23 مهر 1403، تاریخ بازنگری: 07 اسفند 1403، تاریخ پذیرش: 10 اسفند 1403 | ||
| چکیده | ||
| دوره قاجار، دورانی میان سنتهای پیشین و نوآوریهای آینده است و به همین دلیل، برآیندی از هنر سنتگرای ایران، خودآگاهی تاریخی مردم و آشنایی روز افزون با مظاهر فرهنگ و هنر غرب، در هنر این دوره به چشم می خورد. از آن جا که بخشی از فرهنگ ایران زمین از طریق هنر نگارگری، حفظ و بقاء یافت و تصاویر چاپسنگی نیز دنباله رو نگارگری پیشین بود، می توان با تأمل در نگاره های چاپ سنگی، به تجزیه و تحلیل عوامل فرهنگی مؤثر بر آن پرداخت. لذا پژوهش حاضر می کوشد تا به این پرسش پاسخ دهد که: سبکهای مختلف تأثیرگذار بر نقوش شاهنامه های چاپسنگی دوره قاجار چه بوده است؟ اطلاعات این پژوهش، به صورت اسنادی تدوین گردیده و جهت دستیابی به نتایج از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. بدین منظور، از پانزده نگاره مشترک در پنج شاهنامه که در سالهای 1265 هـ.ق، 1275 هـ.ق، 1307 هـ.ق، 1316 هـ.ق و 1319 هـ.ق، تصویرگری و چاپسنگی شده اند؛ نگاره پادشاهی جمشید، به عنوان اولین نگاره مشترک در شاهنامه ها مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که تصاویر شاهنامههای چاپ سنگی، توانست نوعی تعامل چندسویه میان نقوش باستانی، هنر دوران اسلامی و جلوه های نقاشی اروپایی را با حفظ هویت و فرهنگ خویش ایجاد نماید. نتایج همچنین بیانگر آن است که با وجود تأثیرپذیری تمامی نمونه ها از فرهنگ باستان گرایی، شاهنامه 1307 هـ.ق و 1319 هـ.ق، در این زمینه بیشترین تأثیرپذیری را داشته است. مهم ترین عامل تأثیرگذار در تصویرگری شاهنامه های 1265 هـ.ق و 1275 هـ.ق، فرهنگ نگارگری ایرانی- اسلامی و کم اثرترین عامل، اسلوب نقاشی اروپایی است. شیوههای نقاشی اروپایی به تدریج در نسخههای بعدی، به مؤثرترین مؤلفه فرهنگی تبدیل میشوند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سبک های تصویرگری؛ عوامل فرهنگی؛ چاپ سنگی؛ شاهنامه قاجاری؛ نگاره پادشاهی جمشید؛ کتاب آرایی قاجار | ||
| موضوعات | ||
| هنر و هویت ملی و فرهنگی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Lithography in the Diversity of Shahnameh Illustration Styles During the Qajar Era, Focusing on the Image of the Jamshid Kingdom | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Marziyeh Zamanipour1؛ Farhad Khosravi Bizhaem2 | ||
| 1Master's Graduate, Art Research Group, Birjand Branch, Islamic Azad University, Birjand, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Calligraphy and Persian Painting, Faculty of Handicrafts, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The Qajar era is a special period between traditions and future innovations manners in Iran. In according, the consequence of traditional Iranian arts, historical self-awareness of the people and increasing familiarity with the manifestations of Western culture and art, can be seen in the art of this era. Since a part of the culture of Iran was preserved through the Persian paintings and lithographic images, it is admissible to analyze the cultural factors affecting lithographic paintings. Therefore, the present study tries to answer the question: What were the illustration styles influencing the motifs of the Shahnamehs printed in the Qajar period? The information of this research has been compiled as a library method. Then, descriptive and analytical methods have been used to achieve the results. For this purpose, from the fifteen common paintings in the five Shahnamehs that have been illustrated and printed in 1265 AH, 1275 AH, 1307 AH, 1316 AH and 1319 AH; The paintings of Jamshid's kingdom has been studied as the first same paintings in these Shahnamehs. The results show that the images of lithographed Shahnamehs were able to create a kind of multifaceted interaction between ancient motifs, Islamic art and European painting effects while preserving their identity and culture. The results also indicate that despite the influence of all examples of archaic culture, Shahnamehs 1307 AH and 1319 AH, had the greatest impact in this regard. The most important influential factor in the illustration of Shahnamehs of 1265 AH and 1275 AH is the Iranian-Islamic painting culture and the least effective factor is the of European painting styles. European paintings gradually became the most influential cultural component in later editions. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Illustration Styles, Cultural Factors, Lithography, Qajar Shahnameh, Images of Jamshid Kingdom, The Qajar Art of the Book | ||
| مراجع | ||
|
- ایمانی، الهه؛ طاووسی، محمود؛ چیت سازیان، امیرحسین؛ شیخ مهدی، علی (1394)، گفتمان باستان گرایی در نقوش قالی های تصویری دوره قاجار، گلجام (28)، 23-33.
- ایمانی، الهه؛ طاووسی، محمود (1396)، بررسی پایداری فرهنگی و نمادها در قالیچه های تصویری دوره قاجار، اولین کنفرانس ملی نمادشناسی در هنر ایران با محوریت هنر بومی، بجنورد. کد COI مقاله CSIA01-098.
- آراسته، منوچهر (۱۳۹۱)، بررسی شاهنامههای چاپسنگی ایران در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، شمسه، دوره 4 (16 و 17)، 29-1.
- بیگدلو، رضا (1380)، باستان گرایی در تاریخ معاصر ایران، تهران: مرکز.
- پاکباز، رویین (1378)، دایره المعارف هنر، تهران: فرهنگ معاصر.
- پاکباز، رویین (1379)، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران: زرین و سیمین.
- حاجی علیلو، سولماز (1384)، بررسی اثرپذیری و موارد الگوبرداری از ایران پیش از اسلام در عصر قاجار با تکیه بر نقش برجسته های قاجاری، نامه انسان شناسی، سال چهارم (8)، 30-59.
- حسینی راد، عبدالمجید؛ خانسالار، زهرا (۱۳۸۴)، بررسی کتاب های چاپسنگی مصور دوره قاجار، هنرهای زیبا (۲۳)، 77-86.
- خاتون آبادی، افسانه (1390)، شعر و نقاشی در دوران قاجار: چالش سنت و مدرنیته، ادبیات پارسی معاصر (2)، 39-55.
- دربان آستانه قوچان عتیق، محمدرضا (۱۳۸۴)، بررسی شاهنامه های چاپسنگی متعلق به دوره قاجار و مقایسه تصویری شاهنامه های این دوره، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته تصویرسازی، تهران: دانشگاه هنر.
- ذکاء، یحیی (۱۳۷۶)، تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام در ایران، تهران: علمی و فرهنگی.
- زابلی نژاد، هدی (1387)، بررسی نقوش اصیل قاجاری، فصلنامه هنر (78)، 169- 140.
- سهرابی، مهین؛ آقابابائیان، عفت (1394)، بررسی مضامین و فضای تصویری چاپسنگی مصور و نقاشی قهوه خانه ای در دوره قاجار، پژوهش هنر، سال پنجم (9). 1-14.
- سیدموسوی، عاطفه السادات (1387)، مطالعه تطبیقی تصاویر چاپسنگی و نگارگری با تکیه بر تصاویر شاهنامه میرزا علیقلی خویی، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته نقاشی، تهران: دانشگاه الزهرا.
- شچگلوا، المپیادا پاولونا (1388)، تاریخ چاپسنگی ایران، پروین منزوی، تهران: معین.
- شیرازی، ماهمنیر؛ موسویلر، اشرفالسادات (1396)، بازیابی لایه های هویتی در هنر دوره قاجار (مطالعه موردی روی کاشی های دوره قاجار)، نگره، (14)، 29-17.
- شیرازی، ماهمنیر (۱۳۹۵)، بازیابی لایههای هویتی در نسخههای مصور چاپسنگی قاجار و مطالعه موردی بر ۱۳ نسخه حماسی و ادبی این دوره، نگارینه هنر اسلامی، دوره سوم (11)، 28-45.
- شیرازی، ماه منیر؛ دادور، ابوالقاسم؛ کاتب، فاطمه؛ حسینی، مریم (1394)، بررسی نسخه مصورنامه خسروان و تأثیر آن در هنر دوره قاجار، نگره (33)، 61-77.
- غفاری نمین، محمدرضا (1389)، واقع گرایی نقاشی دوره قاجار (1174-1304 شمسی)، کتاب ماه هنر (141)، 70-74.
- کورکیان، ا. م.، سیکر، ژ. پ (1377)، باغ های خیال، پرویز مرزبان، تهران: فروزان روز.
- لعل شاطری، مصطفی؛ سرفرازی، عباس؛ وکیلی، هادی (1395)، نفوذ غرب در نقاشی ایران از ابتدای حکومت قاجار تا پایان عصر ناصری، پژوهش های تاریخی ایران و اسلام، (19)، 185-210.
- مارزلف، اولریش؛ محمدی، محمدهادی (۱۳84)، آلبوم شاهنامه، چاپ دوم، تهران: چیستا.
- مارزلف، اولریش (1389)، آخرین شاهنامه قاجاری: شاهنامه بهادری (1901-1908م 1326-1319هـ)، عباس میرزاحسینی، علوم اجتماعی: فرهنگ مردم (35 و 36)، 161-176.
- مارزلف، اولریش (۱۳89)، تصویرسازی داستانی در کتاب های چاپسنگی زمان قاجار، شهروز مهاجر، چاپ چهارم، تهران: نظر.
- مارزلف، اولریش (1382)، هنر تصویرگری در کتاب های چاپسنگی دوران قاجار، بیژن غیبی (6 و 7)، 33-39.
- محمدی خشوئی، مهناز (1394)، سیرتحول تصویرسازی مجلس نبرد رستم و سهراب در شاهنامه های مصور ایران، مطالعه مورردی: از نسخ خطی قرن 8 تا نسخ چاپسنگی قرن 13 هجری، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته پژوهش هنر، نیشابور: دانشگاه نیشابور.
- محمدی وکیل، مینا؛ بلخاری قهی، حسن (1397)، مطالعه تطبیقی مکاتب نقاشی در ادوار قاجار و پهلوی با رویکردهای فکری در برابر ورود تجدد به ایران، نگره (48)، 18-33.
- مسکوب، شاهرخ (1378)، درباره تاریخ نقاشی ایران، ایران نامه، سال هفدهم (67)، 405-422.
- مونسی سرخه، مریم؛ حسین زاده قشلاقی، سارا (1396)، عوامل فرهنگی مؤثر بر دگرگونی نقش مایه های انسانی در پارچه های دوره های صفوی و اول قاجار، مطالعات هنر اسلامی (28)، 21-41.
- وثوق بابایی، الهام؛ مهرآفرین، رضا (1394)، بررسی و تحلیل نقش شکار در دوره ساسانی، نگره (35)، 33-47.
- وحدت، فرزین (1383)، رویارویی فکری ایرانیان با مدرنیته، مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس.
- هینلز، جان راسل (1386)، شناخت اساطیر ایران، ژاله آموزگار و احمد تفضلی، چاپ دوازدهم، تهران: چشمه.
- یاوری، صدیقه (۱۳۹۰)، مطالعه تطبیقی ویژگی های تصویرسازی شاهنامه چاپسنگی امیر بهادر با دیگر شاهنامه های مصور چاپسنگی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته هنر اسلامی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
- Dashtestani, Fatemeh; Sheikhi Narani, Hanieh; Hekmat, Asya and Zand Davoudi, Asal (2018), Thematic Study of Religious Iconography of Prophet's Ascension in the Qajar Period Lithography, Specialty Journal of Humanities and Cultural Science, Vol, 3 (3): 14-23. - El-Sherbiny, Rabab Mahmoud (2020), Qajar artist Mirza Ali Quli Khoi (his life - his works - his artistic style), Journal of the Faculty of Arts, Cairo University, Vol. 80 (2): 189-240. - Marzolph, Ulrich (2000), Bahram Gür’s Spectacular Marksmanship and the Art of Illustration in Qājār Lithographed Books, In: Studies in Honour of Clifford Edmund Bosworth, Volume II, Edited by Carole Hillenbrand, 331-347. Leiden: Brill. - Marzolph, Ulrich (2011), Lithographic Illustrations of the Qajar Period as a Source of Inspiration for Contemporary Iranian Art, in Amidst Shadow and Light; Contemporary Iranian Art and Artists, Edited by Hamid Keshmirshekan, 124-139, Hong Kong: Liaoning Creative Press Ltd. - Shirazi, Mahmonir, Hoseini, Maryam (2023), Retrieval of Identity Layers in Persian Illustrated Lithographed Manuscripts with Religious Themes of the Qajar Era, Rupkatha Journal, Vol. 15 (2): 1-26. - URL1: https://negarestan.ut.ac.ir/images/negarestan/fa/page/editor/2021/1630812119-mgl0318.jpg Accessed at 17-09-2021 - URL2:https://fotografia.islamoriente.com/sites/default/files/styles/pin/public/image_field/Obras_Maestras_de_la_Miniatura_Persa_de_Khawaran_Name_-_4_3.jpg?itok=Ob4UjrAm Accessed at 10-09-2021 - URL3:https://fotografia.islamoriente.com/sites/default/files/styles/pin/public/image_field/Obras_Maestras_de_la_Miniatura_Persa_tomado_del_Shahname_del_gran_poeta_iran%C3%AD%2C_Ferdowsi%2C_Edici%C3%B3n_Shah_Tahmasbi_35_3.jpg?itok=JUGJ8n8w Accessed at 17-12-2021 - URL4: https://www.persepolis.ir/storage/galleryimages/all-nations-gate/dsc07282-medium.jpg Accessed at 09-09-2021 - URL5: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e0/Persepolis_24.11.2009_11-46-39.jpg Accessed at 09-09-2021 - URL6:http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/img/daneshnameh_up/e/e9/taghe_kasra_ctesiphon_big.jpg Accessed at 05-08-2021 - URL7: https://dl.masaf.ir/dl/assets/img/posts/5A76F239-F5BF-40AC-B283-BE99A1D7FA45.jpg?2020-03-10%2013:02:00.000 Accessed at 09-09-2021 - URL8:http://sassanids.com/wpcontent/uploads/2015/09/%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%AE-%DA%A9%D9%88%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%88-13.jpg Accessed at 10-09-2021 - URL9:https://persepolis.info/cache/klixok2watermark/5cd546b9723aca549ac3d2b52a470848.jpg Accessed at 09-11-2021 - URL10: https://artang.ir/death-of-socrates-with-hemlock/ Accessed at 10-11-2021 - URL11: https://news.artnet.com/app/news-upload/2016/07/Leonarda_da_vinci_last_supper_01-1024x791-1024x791.jpeg Accessed at 09-11-2021 - URL12: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/438817 Accessed at 09-10-2021 - URL13: https://i.redd.it/vw3njoexjgv61.jpg Accessed at 10-11-2021 - URL14: https://www.psephizo.com/wp-content/uploads/2021/04/Screenshot-2021-04-14-at-07.07.41.jpg Accessed at 09-11-2021 - URL15: https://smarthistory.org/wp-content/uploads/2020/06/32530343787_879215fc42_o-scaled.jpg Accessed at 17-09-2021 - URL16: http://davidgibbins.com/journal/2013/11/14/total-war-rome-the-triumph-of-aemilius-paullus Accessed at 17-10-2021 - URL17: http://www.museumsinflorence.com/foto/Brancacci/image/tribute.jpg Accessed at 17-09-2021 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 341 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 262 |
||
