دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران
تاریخ دریافت: 20 آذر 1403،
تاریخ بازنگری: 08 اردیبهشت 1404،
تاریخ پذیرش: 22 اردیبهشت 1404
چکیده
ترانه، بهعنوان گونهای بیناهنری و بینارشتهای، تابع اصولی است که امروزه در بسیاری از آثار موسیقایی به آن توجه نمیشود. غلبۀ روزافزون تجارت و صنعت بر هنر و بهتبع آن تولید انبوه آثار موسیقایی، بسیاری از ارزشها و قواعد ادبی و موسیقایی ترانه را تحتالشعاع خود قرار داده است. توجه افراطی به کمیت بهجای کیفیت، ترانۀ معاصر را با چالشها و آسیبهایی جدی روبهرو کرده است. این آسیبها نهتنها جایگاه ترانه را متزلزل کرده، بلکه بر ذائقۀ هنری مخاطبان نیز تأثیر منفی گذاشته است. مسئلۀ پژوهش حاضر شناسایی و بررسی شایعترین آسیبهای ساختاری و محتوایی ترانۀ معاصر و تحلیل زمینههای بروز آنهاست. دادههای این پژوهش دربردارندۀ نمونهای منتخب از ترانههای مشهور سبکهای پاپ، سنتی و تلفیقی است که با روش توصیفی- تحلیلی و با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی و با نظر به اصول نقد ادبی و مطالعات ترانه از نظر ویژگیهای ساختاری و محتوایی بررسی و تحلیل شده است. نتایج حاصل از پژوهش، نشاندهندۀ 11 نوع آسیب پرتکرار در ساختار و محتوای ترانۀ معاصر است. این آسیبها عبارتاند از اختلاط زبان معیار و محاوره، قافیههای معیوب تحت عنوان ایطا، شایگان، افعال مثبت و منفی، ردیف بهجای قافیه و قافیۀ غلط، ضعف تألیفهایی چون افتادن واژه و عبارت، به کار بردن تعبیر نادرست، کاربرد نادرست حروف اضافه و جابهجایی ارکان جمله، حشو، تقلیل دادن شأن معشوق، جنسیتزدگی، استفاده از واژههای بیگانه، فقدان پیوستگی ساختاری و محتوایی، خوانش غلط، خوانش سلیقهای و ملودیگرایی.
Ph.D. student of Persian Language and Literature, Department of Persian Language & Literature, Kharazmi University, Karaj, Iran
چکیده [English]
Song lyrics, as an interartistic and interdisciplinary genre, follows principles that are often overlooked in many contemporary musical works. The growing dominance of commerce and industry over art, and the subsequent mass production of musical works, have overshadowed many of the literary and musical values and conventions of song lyrics. The excessive focus on quantity over quality has led contemporary lyrics to face serious challenges and flaws. These issues have not only destabilized the position of lyrics but have also negatively influenced the artistic taste of audiences. The present study aims to identify and examine the most common structural and content-related flaws in contemporary lyrics and to analyze the underlying causes of their emergence. The data of this research include a selected sample of popular lyrics from pop, traditional, and fusion styles, analyzed through a descriptive-analytical method, utilizing qualitative content analysis, and considering the principles of literary criticism and lyric studies with regard to structural and thematic features. The findings of the research reveal eleven recurring types of flaws in the structure and content of contemporary Lyrics. These flaws include the mixture of standard and colloquial language, defective rhymes such as redundancy (īṭā) and pleonasm (shaygān), inconsistency between positive and negative verbs, faulty rhyming patterns, weak composition such as omitted words or phrases, inappropriate expressions, incorrect use of prepositions and misplacement of sentence components, redundancy, diminishing the status of the beloved, gender bias, incorporation of foreign words, lack of cohesion and coherence, misinterpretation or arbitrary reading of lyrics, and excessive focus on melody at the expense of lyrical quality.
کلیدواژهها [English]
Lyrics, Pop Music, hybrid Music, Pathology, Criticism
ستین (1402). ای داد بر من، با همراهی اپیکور. آلبوم دنیای عجیب. تورنتو: هارمونی بیتس (Harmony Beats).
شارومین (1404). تا کی؟. تکآهنگ. تهران: ققنوس.
شجریان، محمدرضا (1388). رندان مست. آلبوم رندان مست. تهران: دلآواز.
شمس قیس، محمد بن قیس (1388). المعجم فی معاییر اشعار العجم. به تصحیح علامه محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تصحیح مجدد مدرس رضوی، تصحیح مجدد سیروس شمیسا. تهران: علم.
شمیسا، سیروس (1383). عروض و قافیه. چاپ چهاردهم. تهران: دانشگاه پیام نور.
شمیسا، سیروس (1393). بیان و معانی. ویراست دوم. چاپ چهارم. تهران: میترا.
شمیسا، سیروس (1402). سیر رباعی. تهران: قطره.
صادقی، رضا (1402). بیشتر از عشق. تکآهنگ. تهران: لیما.
صبری، محمد (1396). «ترانه؛ گونهای ادبی-موسیقایی». مجموعهمقالات نهمین همایش ملی پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی. انجمن علمی زبان و ادبیات فارسی ایران و دانشگاه بیرجند. 14-1.
طلیسچی، علیرضا (1399). قاف. تکآهنگ. تهران.
طهماسبی، طغرل (1380). موسیقی در ادبیات. تهران: رهام.
