اله مرادی, ام البنین, تاج الدینی, معصومه. (1404). نقد و تحلیل فقهی عدم حجیت شهادت زن در اثبات جنایت موجب قصاص. هنرهای کاربردی, 17(41), 97-126. doi: 10.22075/feqh.2024.31100.3642
ام البنین اله مرادی; معصومه تاج الدینی. "نقد و تحلیل فقهی عدم حجیت شهادت زن در اثبات جنایت موجب قصاص". هنرهای کاربردی, 17, 41, 1404, 97-126. doi: 10.22075/feqh.2024.31100.3642
اله مرادی, ام البنین, تاج الدینی, معصومه. (1404). 'نقد و تحلیل فقهی عدم حجیت شهادت زن در اثبات جنایت موجب قصاص', هنرهای کاربردی, 17(41), pp. 97-126. doi: 10.22075/feqh.2024.31100.3642
اله مرادی, ام البنین, تاج الدینی, معصومه. نقد و تحلیل فقهی عدم حجیت شهادت زن در اثبات جنایت موجب قصاص. هنرهای کاربردی, 1404; 17(41): 97-126. doi: 10.22075/feqh.2024.31100.3642
1استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران (نویسنده مسئول)
2مربی و عضو هیات علمی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
تاریخ دریافت: 09 تیر 1402،
تاریخ بازنگری: 20 خرداد 1403،
تاریخ پذیرش: 06 تیر 1403
چکیده
در امورکیفری، شهادت نیز به عنوان یکی از ادله اثبات جرم به شمار می رود. در قانون مجازات اسلامی و مبانی فقهی در رابطه شهادت زنان دو نوع برخورد می شود، مواردی که اصولاً شهادت زنان پذیرفته نمی شود و فقط شهادت مردان، که در بعضی موارد شهادت چهار مرد عادل یا در مواردی شهادت دو مرد عادل موجب اثبات جرم است، و در بعضی موارد نیز شهادت زنان به تنهائی یا بالضمیمه معتبر است، اما در جنایت موجب قصاص، بر اساس ماده 199 قانون مجازات اسلامی شهادت زنان پذیرفته نمی شود، فقهای امامیه نیز در این زمینه اختلاف نظر دارند، بعضی معتقدند با شهادت زنان دیه ثابت می شود. بعضی معتقدند که روایت مثبته بر قتل خطایی حمل می شود. نویسندگان در مقاله حاضر با استفاده از شیوه توصیفی - تحلیلی و با تتبّع در کتاب های حدیثی، فقهی و بررسی دلایل و مبانی، که عمدتاً روایات می باشد به این نتیجه دست یافته اند که دلایل فقهی که برای عدم حجیّت شهادت زنان ارائه شده دلایل محکم و متقنی نبوده بلکه خدشه و ایراداتی بر آن وارد شده است؛ در مقابل، وجوهی که برای ترجیح دلایل حجیّت ذکر شده از قوّت بیشتری برخوردار است. اگر ماده 199 ق م ا اصلاح شده و شهادت زنان به ضمیمه مردان پذیرفته شود، حکمی خلاف موازین شرعی صادر نشده بلکه از فتوای بسیاری از فقها پیروی کرده است.
Jurisprudential criticism and analysis of the non-acceptance of a woman's testimony in proving the crime of retribution
نویسندگان [English]
Omolbanin Allah Moradi1؛ Masoumeh Taj Aldini2
1Assistant professor, Islamic Jurisprudence and Law, Payame Noor University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
2Master of Islamic Jurisprudence and Law, Payame Noor University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
- In criminal matters, testimony is also considered as one of the proofs of crime. In the Islamic Penal Code and jurisprudential foundations, there are two types of treatment regarding the testimony of women، Cases where women's testimony is not accepted and only the testimony of men, which in some cases the testimony of four just men or in some cases the testimony of two just men proves the crime. And in some cases, the testimony of women alone or together with men is valid, but in the crime causing retribution based on Article 199 of the Islamic Penal Code, the testimony of women is not accepted. The Imam jurists also differ in this regard، some believe that the wergild is proved by the testimony of women. Some believe that the narratives that express the acceptance of women's testimony in murders are about unintentional murders In this article, the author uses the descriptive-analytical method and searches in hadith and jurisprudence books and examines the reasons and foundations, which are mostly hadiths. He reached the conclusion that the jurisprudential reasons given for not accepting women's testimony were not strong reasons، Rather, it has been damaged and flawed ،in return ،The reasons mentioned for accepting women's testimony it has more strength. If Article 199 of the Islamic Penal Code is amended، and if the testimony of women is accepted along with men, No ruling has been issued against Sharia standards ،Rather, he has followed the fatwas of many jurists.
کلیدواژهها [English]
Intentional murder, martyrdom of women, retribution, non-financial affairs
مراجع
قرآن کریم.
ابن ادریس حلّی، محمد بن منصور (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، ج2، چ2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
ابن حمزه طوسى، محمد بن على بن حمزه (1408ق)، الوسیله إلى نیل الفضیله، قم: کتابخانه آیه الله العظمی مرعشى نجفى(ره).
اردبیلى(محقّق)، احمد بن محمد (1403ق)، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج12، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
ترحینى عاملى، سید محمدحسین (1427ق)، الزّبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه، چ4، قم: دار الفقه.
جبعی عاملی(شهید ثانى)، زین الدین بن على (1413ق)، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج14، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه.
حذّاء عمانى، حسن بن على (1413ق)، حیاه ابن أبی عقیل و فقهه، قم: مرکز المعجم الفقهی.
حرّ عاملى، محمد بن حسن (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، ج1 و29و27، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
حسینى حائرى، سید کاظم (1415ق)، القضاء فی الفقه الإسلامی، قم: مجمع اندیشه اسلامى.
حسینى روحانى، سید صادق (بی تا)، فقه الصّادق علیه السلام، ج25، قم: مؤسسه دار الکتاب.
حلبى، حمزه بن على بن زهره (1417ق)، غنیه النزوع إلى علمی الأصول و الفروع، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
حلّی(علامه)، حسن بن یوسف (1410ق)، إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، ج2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
حلّی(علامه)، حسن بن یوسف (1413ق)، قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام، ج3، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
حلّی(علامه)، حسن بن یوسف (1413ق)، مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه، ج8، چ2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
حلّی(علامه)، حسن بن یوسف (1420ق )، تحریر الأحکام الشرعیه على مذهب الإمامیه، ج5، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
حلّی(محقّق)، جعفر بن حسن (1408ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج4، چ2، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
حلّی(محقّق)، جعفر بن حسن (1418ق)، المختصر النافع فی فقه الإمامیه، ج2، چ6، قم: مؤسسه المطبوعات الدینیه.
حلّى، یحیى بن سعید (1405ق)، الجامع للشرائع، قم: مؤسسه سید الشهداء العلمیه.
خمینى(امام)، سید روح اللّه (بی تا)، تحریر الوسیله، ج2، قم: دار العلم.
سبحانى تبریزى، شیخ جعفر (1418ق)، نظام القضاء و الشهاده فی الشریعه الإسلامیه الغرّاء، ج2، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
سبزوارى، سید عبد الأعلى (1413ق)، مهذّب الأحکام، ج27، چ4، قم: مؤسسه المنار-دفتر حضرت آیه الله.
سلمان زاده، جعفر؛ صادقی رام، رقیه (1400)، بررسی فقهی حقوقی قصاص پدر در جنایت علیه کودکان متولّد از اسپرم اهدایی، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 27، 255-274.
