عبدخدایی, بشری, سلطانی, عباسعلی. (1405). رویکرد فقیهان به ملازمه میان حد وحرمت در جرم انگاری مصرف مسکرات. هنرهای کاربردی, 18(42), 1-22. doi: 10.22075/feqh.2024.32709.3789
بشری عبدخدایی; عباسعلی سلطانی. "رویکرد فقیهان به ملازمه میان حد وحرمت در جرم انگاری مصرف مسکرات". هنرهای کاربردی, 18, 42, 1405, 1-22. doi: 10.22075/feqh.2024.32709.3789
عبدخدایی, بشری, سلطانی, عباسعلی. (1405). 'رویکرد فقیهان به ملازمه میان حد وحرمت در جرم انگاری مصرف مسکرات', هنرهای کاربردی, 18(42), pp. 1-22. doi: 10.22075/feqh.2024.32709.3789
عبدخدایی, بشری, سلطانی, عباسعلی. رویکرد فقیهان به ملازمه میان حد وحرمت در جرم انگاری مصرف مسکرات. هنرهای کاربردی, 1405; 18(42): 1-22. doi: 10.22075/feqh.2024.32709.3789
1استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول)
2دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
تاریخ دریافت: 28 آذر 1402،
تاریخ بازنگری: 23 اردیبهشت 1403،
تاریخ پذیرش: 10 تیر 1403
چکیده
رابطۀ میان حدّ و حرمت در احکام جزایی اسلام به ویژه در جرم شرب مسکر، موجب اختلاف نظر میان فقیهان امامیه شده است. گروهی از فقها میان حدّ و حرمت قائل به ملازمهاند. به نظر ایشان شارع برای مسکر مجازات حدّی قائل است و مصرف هر مسکری هرچند غیر خمر باشد گرچه موجب مستی نگردد به علّت اینکه عنوان حرمت دارد موجب ثبوت حدّ است. اما از منظر دیگر فقیهان - که میتوان آن را دیدگاه گروهی از معاصران دانست - ملازمه ای میان حدّ و حرمت وجود ندارد؛ در نتیجه، مصرف هر مورد مسکرات که حرام باشد لزوماً منجرّ به ثبوت حدّ نخواهد شد بلکه در برخی موارد، عروض مستی در ثبوت حدّ مورد نظر است. این پژوهش باروش تحلیلی - توصیفی ضمن بیان ادله دو نظریه فوق، نظر مقرون به صواب را مطرح و از آن دفاع می کند. آثار دیدگاه عدم ملازمه در ثابت نبودن حدّ برای طیف گسترده ای از مسکرات، توجه به ملاک سکرآوری و مستی و همراهی با قاعده درأ و برخی اصول حقوقی مانند تفسیر به نفع متّهم است.
The Jurists Approach to Concomitant of Limited Punishment and Forbidden Rules in the Criminalization of Wine
نویسندگان [English]
Boshra Abdkhodaei1؛ Abbas Ali Soltani2
1Assistant Professor, Jurisprudence and Fundamentals of Law, Ferdowsi Mashhad University, Mashhad. Iran: Corresponding Author
2Associate Professor, Jurisprudence and Fundamentals of Law, Ferdowsi Mashhad University, Mashhad. Iran.
چکیده [English]
There is disagreement among jurists about concomitant of limited Punishment and Forbidden Rules. This effects on criminalization of wine. Some have proven this connection. So, all intoxicants have been criminalized as crimes with limited Punishment. Others do not accept this view. - Which can be considered the view of most of the contemporaries - there is no connection between limited Punishment and Forbidden Rules. This article studies on two points of view. From the results of the second view, Legal principles such as interpretation are in favor of the accused. Hudud topics are one of the most important chapters of penal jurisprudence, which Islamic law pays special attention to, because these topics are related to the most basic crimes that have the most negative effects on the health of the individual and the society. Considering jurisprudence rules such as Dara's ruleit seems that a review is necessary in this debate.
کلیدواژهها [English]
Concomitant of limited Punishment and Forbidden Rules, Criminal jurisprudence, Forbidden Rules, Limited Punishment
خمینی(امام)، سید روح الله (1392)، تحریر الوسیله، ج1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
خوئی، سید ابوالقاسم (1372)، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواه، بی جا: برگرفته از نرم افزار درایه النور3.
خوئى، سید ابو القاسم (1422ق)، مبانی تکمله المنهاج، ج41، قم: مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی(ره).
سبحانی تبریزی، جعفر (1432ق)، الحدود و التعزیرات فی الشریعه الإسلامیه، قم: مؤسسه الامام الصادق(ع).
طباطبائی(صاحب ریاض)، سید علی (1418ق)، ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، ج16، قم: مؤسسه آل البیت(ع).
طوسی(شیخ الطائفه)، محمد بن حسن (1365)، تهذیب الأحکام، ج10، تصحیح: محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیه.
طوسی(شیخ الطائفه)، محمد بن حسن (1420ق)، فهرست کتب الشیعه و أصولهم و أسماء المصنّفین و أصحاب الأصول، تحقیق: عبد العزیز طباطبایی، قم:مکتبه المحقق الطباطبائی.
طوسی(شیخ الطائفه)، محمد بن حسن (1427ق)، رجال الطّوسی، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم: مؤسسه النشر الإسلامی.
علم الهدی (سید مرتضی)، علی بن حسین (1405ق)، رسائل الشریف المرتضى، قم: دار القرآن الکریم.
فاضل موحدّى لنکرانى، محمد (1403ق)، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله، قم: مرکز فقه الأئمه الأطهار (علیهم السلام.
فخرالمحقّقین حلّی، محمد بن حسن بن یوسف (1387ق)، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، ج4، قم: اسماعیلیان.
کلینی، محمد بن یعقوب (1387ق)، الکافی، ج14و4، تحقیق: محمدحسین درایتی، قم: دار الحدیث.
گلدوزیان، ایرج (1383)، محشّای قانون مجازات اسلامی، تهران: مجد.
گودرزی، سیاوش؛ شمس ناتری، محمدابراهیم (1402)، قانونگذاری کیفری در بستر اختلافات فقهی، فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 30، 7-32.
محقّق داماد، سید مصطفی (1383)، قواعد فقه (بخش جزایی)، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مشکینی، میرزا علی (بیتا)، مصطلحات الفقه، برگرفته از نرم افزار جامع فقه اهل بیت (ع).
موسوی بجنوردی، سید محمد (1379)، قواعد فقهیّه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، مؤسسه چاپ و نشر عروج.
موسی زاده، میثم؛ عباسی، اصغر؛ قربانی، علی (1401)، بررسی فقهی و حقوقی نقش عرف در مصرف مسکرات (نگاهی به ماده 264 قانون مجازات اسلامی)، پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، 69 ، 205-247.
نجفی(صاحب جواهر)، محمدحسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج41، چ7، تصحیح: عباس قوچانی و علی أخوندی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
هاشمی شاهرودی، سید محمود (1382ق)، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج3، قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (علیهم السلام).
