پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 708 |
| تعداد مقالات | 10,188 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,593,061 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 63,376,581 |
رابطه حجیت اصولی و معرفتشناختی در خبر واحد و دلالتهای روششناختی آن در استنباط فقهی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 18 خرداد 1405 اصل مقاله (1.58 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2026.40350.4455 | ||
| نویسنده | ||
| هادی جلالی اصل* | ||
| استادیار گروه فقه سیاسی دانشگاه شهید بهشتی تهران | ||
| تاریخ دریافت: 30 دی 1404، تاریخ بازنگری: 13 اردیبهشت 1405، تاریخ پذیرش: 18 خرداد 1405 | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با رویکرد فلسفه مضاف به فقه و روش توصیفی-تحلیلی، به واکاوی رابطه «حجیت اصولی» و «حجیت معرفتشناختی» در خبر واحد میپردازد و دلالتهای روششناختی این رابطه را استخراج میکند. پرسش محوری آن است که اعتبار خبر واحد، صرفاً بر جعل شرعی (حجیت اصولی) استوار است یا وثوق عقلا به محتوای آن (حجیت معرفتشناختی) شرط بنیادین اعتبار است؟ یافتهها نشان میدهد با وجود اختلافنظرات در تبیین ماهیت مجعول، نقطه اشتراک نهایی استناد به «بناء عقلاء» به عنوان مبنای اعتبار است. بر این اساس، حجیت اصولی در گرو حجیت معرفتشناختی (موثوقالصدور بودن نزد عقلا) است. این وابستگی، چهار دلالت روششناختی کلیدی به بار میآورد: اولویتِ وثوق صدور بر صحت صوری سند، امکانِ تضعیف خبر واحد توسط ظنون عقلایی موهن، لزومِ تناسب سختگیری در اعتبارسنجی با اهمیت موضوع فقهی، و حکم به عدم اعتبار خبر واحد در صورت شک در حصول وثوق عقلا. در نتیجه، این تحقیق ضرورت گذار از روششناسی تعبدی و سندمحور به رویکردی معرفتشناختی را در استنباط فقهی ایجاب میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فقه؛ خبر واحد؛ حجیت اصولی؛ حجیت معرفتشناختی؛ استنباط فقهی؛ وثوق صدور؛ بناء عقلاء | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Relationship Between the Uṣūlī and Epistemological Validity of Solitary Reports (Khabar al-Wāḥid) and Its Methodological Implications for Ijtihād | ||
| نویسندگان [English] | ||
| هادی جلالی اصل | ||
| , Assistant Professor, Shahid Beheshti University, Faculty of Theology and Religious Studies, Department of Political Jurisprudence | ||
| چکیده [English] | ||
| This research, employing the approach of the philosophy of jurisprudence and a descriptive-analytical method, investigates the relationship between "procedural authority" (ḥujjiyyah uṣūliyyah) and "epistemological authority" (ḥujjiyyah maʿrifatīyyah) in solitary reports (khabar al-wāḥid) and extracts the methodological implications of this relationship. The central question is whether the validity of a solitary report is based solely on religious enactment (procedural authority) or whether the rational agents' confidence in its content (epistemological authority) is also a fundamental condition for its validity. The findings indicate that, despite disagreements in explaining the nature of what is enacted, the common ground is the ultimate recourse to the "building of the rational agents" (binā’ al-‘uqalā’) as the basis for validity. Accordingly, procedural authority is contingent upon epistemological authority (being authentic in its attribution to the rational agents). This contingency yields four key methodological implications: the priority of reliability in attribution (wuthūq al-ṣudūr) over formal chain authenticity, the possibility of undermining a solitary report by rationally credible doubts (ẓunūn ‘aqliyyah mūhin), the necessity of proportionality between the rigor of validation and the importance of the jurisprudential subject, and the ruling of invalidity in cases of doubt regarding the attainment of rational confidence. Consequently, this research establishes the necessity of transitioning from a purely chain-of-transmission-centric methodology to a content-based and reliability-oriented approach in modern jurisprudential deduction. Keywords: Jurisprudence (Fiqh), Solitary Report (Khabar al-Wāḥid), Procedural Authority (Ḥujjiyyah Uṣūliyyah), Epistemological Authority (Ḥujjiyyah Maʿrifatīyyah), Jurisprudential Deduction (Isti nbāṭ Fiqhī), Reliability in Attribution (Wuthūq al-Ṣudūr), Building of the Rational Agents (Binā’ al-‘Uqalā’) | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Epistemological Validity, Ijtihād, Khabar al-Wāḥid, Rational Consensus (Binā’ al-‘Uqalā’), Reliability in Attribution (Wuthūq al-Ṣudūr), Solitary Reports, Uṣūlī Validity | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5 |
||