پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 709 |
| تعداد مقالات | 10,206 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,649,650 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 63,455,616 |
نمادشناسی و تحلیل ساختار فرمی طرح و نقش قالی کله اسبی بیرجند | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| مقاله 4، دوره 3، شماره 2 - شماره پیاپی 10، شهریور 1402، صفحه 55-66 اصل مقاله (1.85 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2023.30406.1175 | ||
| نویسندگان | ||
| فرنوش رحمانی* 1؛ ابوالقاسم دادور2 | ||
| 1دانشجوی دکتری، رشته مطالعه تطبیقی تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران | ||
| 2استاد، گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 30 فروردین 1402، تاریخ بازنگری: 04 آبان 1402، تاریخ پذیرش: 05 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| شهرستان بیرجند در استان خراسان جنوبی، از مناطق مشهور قالیبافی در گذشته و حال است که بهدلیل ظرافت، کیفیت و طرح و نقش، دارای شهرت جهانی است. ازجمله طرحهای شاخص در تاریخ فرش بیرجند، قالی کلهاسبی است که این طرح امروزه کمتر بافته میشود. به نظر میرسد فرمهای بهکاررفته در آن، علاوه بر زیبایی، از منظر نمادشناسی و انتقال فرهنگ و هنر گذشتگان نیز حائز اهمیت است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی تحلیل فرمی ساختار قالی کلهاسبی و همچنین نمادهای بهکاررفته در این طرح است تا از این طریق بتوان به مجموعهای از اطلاعات طرح و نقش و نمادهای بهکا رفته دست یافت. بنابراین، سؤال این پژوهش عبارت است از اینکه ساختار و نمادهای بهکاررفته در قالی کلهاسبی بیرجند کداماند؟ این مقاله به شیوۀ تحلیلی-توصیفی براساس مطالعات اسنادی و گردآوری تصاویر فرش به شیوۀ میدانی و با استفاده از ابزار مصاحبه، مشاهده و عکسبرداری از نمونه قالیهای کلهاسبی صورت گرفته است. پژوهش مذکور ضمن معرفی طرح کلهاسبی بیرجند ازلحاظ فرم ظاهری و نقشمایهها، به تبیین ارتباط میان نگارههای بهکاررفته در طرح کلهاسبی و مفهوم نمادین آنها پرداخته است. نتایج این پژوهش، نشانگر این است که فرش کلهاسبی برای اینکه پیوند خود را با گذشته حفظ کند، با بهکارگیری هوشمندانه از نمادهای هخامنشی سعی کرده فرهنگ خود را در این زمان احیا کند. تقریباً در همۀ بخشهای این قالی، شاهد تأثیر هنر هخامنشی هستیم، ازجمله در بخش سوم ترنج این قالی که دوازده حیوان تخیلی بالدار دوبهدو رو به یکدیگر هستند که بهلحاظ فرم و طراحی، بسیار شبیه شیردالهای هخامنشی است. طراح و بافندۀ قالی با استفاده از این نمادها و نشانهها سعی در استفاده از عناصر کهن ایرانی برای انتقال و حفظ فرهنگ گذشتگان در قالب طرح فرش داشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نمادشناسی؛ ساختار فرمی؛ قالی کله اسبی؛ بیرجند | ||
| موضوعات | ||
| هنر و هویت ملی و فرهنگی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Symbology and Analysis of The Formal Structure of Birjand Horse Head Carpet Design and Motifs | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Farnoosh Rahmani1؛ Abolgasem DADVAR2 | ||
| 1PhD Candidate, comparative analytical study of Islamic art, Faculty of Art, Al-Zahra University, Tehran, Iran | ||
| 2Professor, Department of Art Research, Faculty of Arts, Al-Zahra University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Birjand city in South Khorasan province is one of the famous areas of carpet weaving, which is world famous for its elegance, quality and design. Among the prominent designs in the history of Birjand carpets is the horse head rug, which is rarely woven today. It seems that the forms used in it, in addition to beauty, are also important from the point of view of symbology and transfer of the culture and art of the past. The purpose of this research is to investigate the formal analysis of the structure of the horse head rug as well as the symbols used in this design, so that in this way a set of design information and the patterns and symbols used can be obtained. So what are the structures and symbols used in Birjand horse head rug? This article has been done in an analytical-descriptive way based on documentary studies and collecting carpet images in the field and using interview tools, observation and photography of samples of horse head carpets. In addition to introducing the Birjand horse head design in terms of appearance and motifs, the mentioned research has explained the relationship between the images used in the horse head design and their symbolic meaning. The results of this research show that in order to maintain its connection with the past, the horse head carpet has tried to revive its sublime culture in this time by intelligently using Achaemenid symbols. In almost all parts of this carpet, we can see the influence of Achaemenid art, including in the third part of the rug, there are twelve imaginary winged animals facing each other, which in terms of form and design are very similar to Achaemenid lions. Using these symbols and signs, the carpet designer and weaver has tried to use ancient Iranian elements to transmit and preserve the culture of the past in the form of carpet designs. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Symbology, Formal Structure, Horse Head Carpet, Birjand | ||
| مراجع | ||
|
- ادارۀ جهاد کشاورزی بیرجند صمیمی، محمدعلی (۱۳۹۹)، مصاحبه با محمدعلی صمیمی (طراح فرش)، چهاردهم مرداد.
- اشتبرنر، ارکیه (۱۳۸۴)، قالی ها و قالیچه های شهری و روستایی ایران، ترجمۀ مهشید تولایی، محمدرضا نصیری، تهران: یساولی.
- ابراهیمی، افسانه (۱۳۹۳)، سالنامۀ آماری شهرستان سربیشه، معاونت آمار و اطلاعات، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان خراسان جنوبی.
- بهمنی، پردیس (۱۳۹۸)، سیر تحول و تطور نقش و نماد در هنرهای سنتی ایران، تهران: دانشگاه پیام نور.
- چیت سازیان، امیرحسین و حبیب آیت اللهی (۱۳۸۴)، طبیعت گرایی و زیبایی شناسی فرش ایران، فصلنامۀ گلجام، شمارۀ ۱، ۳۱-۱۶.
- رحمانی، فرنوش (۱۴۰۰)، بررسی ساختار فرمی طرح و نقش قالی های استان خراسان جنوبی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
- رخشانی مقدم، مطهره (۱۳۹۵)، بررسی علل رکود بازار فرش خراسان جنوبی، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه بین المللی امام رضا(ع).
- رضایی، جمال (۱۳۸۱)، بیرجندنامه، تهران: هیرمند.
- ژوله، تورج (۱۳۸۱)، پژوهشی در فرش ایران، ج۱، تهران: یساولی.
- ـــــــــــــــ (۱۳۸۱)، برگی از قالی خراسان، ج ۱، تهران: شرکت سهامی فرش ایران.
- شاه بیگی، مرتضی (۱۳۹۵)، تأثیر مؤلفه های فرهنگی بر نقوش فرش قائنات، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر.
صور اسرافیل، شیرین (۱۳۸۳)، بر کویر سبز جنوب (فرش خراسان)، ج۱، تهران: احیاء کتاب.
- مریدی، محمدرضا، محسن مراثی و مجید مقنی پور (۱۳۹۶)، تحلیل علیت و عاملیت در دگرگونی های دو دهۀ اخیر قالی ایران (مناطق مورد مطالعه: خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی)، فصلنامۀ گلجام، شمارۀ ۳۲، ۱۳۴-۱۲۱.
- موسوی، مهرزاد (۱۳۹۰)، جستاری در پیشینۀ هنر هخامنشی، شیراز: رخشید.
- نادری گرزالدینی، مرجانه (۱۳۹۶)، نگاره های گیاهی در تخت جمشید، مجلـۀ رشــد آمــوزش هنـــر، شمارۀ ۴۸، 33-26.
- وفایی فرد، مهدی (۱۳۸۴)، در جستوجوی هویت شهری بیرجند، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.
- هال، جیمز (۱۳۸۰)، فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: فرهنگ معاصر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,555 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 512 |
||