پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 698 |
| تعداد مقالات | 10,090 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,240,626 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,964,283 |
تحلیل فقهی حقوقی مسئولیّت مطلق کیفری ناشی از اقدامات پیشگیرانه از جرم | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| دوره 17، شماره 40، آبان 1404، صفحه 269-308 اصل مقاله (863.51 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2023.31143.3646 | ||
| نویسندگان | ||
| نجمه زکی خانی1؛ عبدالله بهمن پوری* 2؛ منصور غریب پور3؛ سید مهدی جوکار3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. | ||
| 2دانشیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. (نویسنده مسئول) | ||
| 3استادیار فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 13 تیر 1402، تاریخ بازنگری: 25 آذر 1402، تاریخ پذیرش: 27 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| بکارگیری اقدامات پیشگیرانه، به منظور ممانعت از ارتکاب جرم توسّط مجریان یا سایر افراد جامعه اعمال می شود که میتوان چنین روشهایی را به عنوان سلاح بازدارنده از وقوع یا تکرار جرم تصوّر نمود. اما با توجه به امکان سوء استفاده اقدام به این تدابیر و همچنین اختلال درروند درست اعمال قانون، ضروری است که حدّ و مرز و مسئولیّت ناشی از آن مشخّص شود؛زیرا با نظر به عدم شفافیّت و جامعیّت رویکرد قانونگذاردر باب ماهیّت، اسباب و شرایط اقدامات پیشگیرانه و همچنین مسئولیّت ناشی از آن زمینه برای اختلافنظرها و سوء استفادهها فراهم شده است. با عنایت به دو رویکرد در مباحث اسباب ضمان برخی معتقدند که ضمان ناشی از اعمال اقدامات پیشگیرانه، به صورت مطلق و صرفاً مستند به اتلاف است؛ اما برخی دیگر، مسئولیّت ناشی از این نوع اقدامات را منوط به احراز شرایط خاصّی مثل تعدّی و تفریط میدانند. آن چه در این تحقیق مورد توجه است این که آیا صِرف قصد یا عدم قصد مالک، در اعمال اقدامات پیشگیرانه جهت اضرار به غیر در ضمان یا عدم ضمان شرط است یا عوامل دیگری میتواند ملاک قرار بگیرد؟ افزون بر آن، پژوهش حاضر با تکیه بر مبانی فقهی حقوقی و با الهام از مواد قانونی، به بررسی ماهیت مسئولیّت مطلق کیفری در قالب رویکرد «ضمان احتیاطی» در زمینه جرائم ناشی از اقدامات پیشگیرانه به بررسی میگذارد. فرض بر این است که این نوع اقدامات، اعمال حقّی مستقلّ است که با لحاظ معیارهایی از جمله استناد، قابلیّت اضرار و عدم قصد تجاوز از سوی متضرر میتوانند موجد و موجب ضمان گردند و عنوان «مسئولیّت و ضمان مطلق» را به خود اختصاص دهند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسئولیّت مطلق کیفری؛ اقدامات پیشگیرانه؛ ضمان احتیاطی؛ انتساب و استناد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Jurisprudential analysis of absolute liability resulting from preventive measures of crime | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Najmeh Zakikhani1؛ Abdollah BahmanPouri2؛ Mansor Gharibpoor3؛ Seyyed Mahdi Jokar3 | ||
| 1PhD student in Islamic Jurisprudence, Yasouj University, Yasouj, Iran. | ||
| 2Associate Professor of Islamic Jurisprudence, Yasouj University, Yasouj, Iran. (corresponding author) | ||
| 3Assistant Professor of Islamic Jurisprudence, Yasouj University, Yasouj, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The use of preventive measures is applied in order to prevent the commission of crimes by law enforcers or other members of the society, which can be considered as a weapon to prevent the occurrence or repetition of crimes. However, due to the possibility of abuse of these measures as well as disruption in the correct process of applying the law, it is necessary to define the limits and the responsibility resulting from it, because due to the lack of transparency and comprehensiveness of the legislator's approach regarding the nature, causes and conditions of the measures Preventive, as well as the resulting responsibility, the ground for disagreements and abuses is provided. Considering the two approaches in the discussion of warranty causes, some believe that the warranty is based on the application of preventive measures in an absolute and purely based on loss. But some others consider the responsibility resulting from this type of actions to be subject to certain conditions such as violation and excess. What is of interest in this research is whether the mere intention or lack of intention of the owner in applying preventive measures to harm others is a condition for warranty or non-guarantee, or can other factors be used as a criterion? In addition to that, the current research, relying on the foundations of jurisprudence and inspired by legal articles, investigates the nature of absolute criminal responsibility in the form of "precautionary guarantee" approach in the field of crimes caused by preventive measures. It is assumed that these types of actions are independent legal actions that can be created and cause a guarantee based on criteria such as citation, possibility of harm and lack of intention of aggression on the part of the affected party, and can be assigned the title of "responsibility and absolute guarantee". | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| absolute responsibility, preventive measures, precautionary guarantee, attribution and reference | ||
| مراجع | ||
|
- آخوند خراسانى، محمدکاظم بن حسین (1409ق)،کفایه الأصول، قم: آل البیت.
- ابوالحسنی، حسین (1396)، مسئولیّت کیفری بدون اثبات تقصیر در حقوق کیفری ایران، پایاننامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق، دانشکده حقوق.
- نجفی عراقى، عبد النبىّ (1380)، المعالم الزلفى فی شرح العروه الوثقى، قم: المطبعه العلمیه.
- ابن برّاج طرابلسى، قاضى عبدالعزیز (1406ق)، المهذّب، ج2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- ابن حمزه طوسى، محمد بن على (1408ق)، الوسیله إلى نیل الفضیله، قم: کتابخانه آیه الله العظمی مرعشى نجفى(ره).
- احدی، رضا؛ رستگار مهجنآبادی، محمدباقر؛ طغرانگر، حسن (1399) بازکاوی عنصر روانی در جرایم با مسئولیت مطلق با تأکید بر جرایم علیه محیط زیست، مجله پژوهش های حقوقی، 43، 71-99.
- اردبیلى(مقدس)، احمد بن محمد (1403ق)، مجمع الفائده و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج10، قم: مؤسسه النشر الاسلامى.
- اصفهانى(مجلسى دوم)، محمدباقر بن محمدتقى(1410ق)، بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الائمه الأطهار، بیروت: مؤسسه الطبع و النشر.
- امامى، سید حسن (بیتا)، حقوق مدنى، ج1، تهران: اسلامیه.
- انصارى(شیخ)، مرتضى بن محمدامین (1428ق)، فرائد الأصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
- ایروانى، باقر (1426ق)، دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه، ج2، قم: دار الفقه.
- باقری، عباس (1343)، دفاع مشروع، تهران: رساله دکتری دانشگاه تهران.
- تبریزى، میرزا جواد بن على (1428ق)، تنقیح مبانی الأحکام (کتاب الدیات)، قم: دار الصدیقه الشهیده سلام الله علیها.
- جبعی عاملى(شهید ثانى)، زین الدین بن على (1410ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج10، قم: کتابفروشى داورى.
- جعفری تبریزى، محمدتقى (1419ق)، رسائل فقهى، تهران: مؤسسه منشورات کرامت.
- جعفریان، رسول (1428ق)، رسائل حجابیّه، ج2، چ2، قم: دلیل ما.
- جمعى از مؤلفان (بیتا)، مجله فقه أهل البیت علیهم السلام، ج5-6، ج52، قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
- حجتی، مهدی؛ باری، مجتبی (1384)، محشّای قانون مجازات اسلامی، تهران: میثاق عدالت.
- حرّ عاملى، محمد بن حسن (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، ج19، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
- حسینی شیرازى، محمد (1421ق)، الفقه، المرور و آداب السفر، بیروت: مؤسسه المجتبى.
- حسینی عاملى، جواد بن محمد (بیتا)، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلاّمه، ج6و10، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- حسینی مراغى، سید میر عبدالفتاح بن علی (1417ق)، العناوین الفقهیه، ج1و2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- حلّی(محقق)، جعفر بن حسن (1408ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج2، چ2، قم: اسماعیلیان.
- حلّى(علامه)، حسن بن یوسف (1413ق)، مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه(الف)، ج3و9، چ2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- حلّى(علامه)، حسن بن یوسف (1420ق)، تحریر الأحکام الشرعیه على مذهب الإمامیه، ج4، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
- حلّى(علامه)، حسن بن یوسف (1413ق)، قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام(ب)، ج3و9، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- خوئى، سید ابوالقاسم (1410ق)، تکمله المنهاج، قم: مدینه العلم.
- خوئى، سید ابوالقاسم (1422ق)، مبانی تکمله المنهاج، ج42، قم: مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی(ره).
- خوئى، سید ابوالقاسم (1422ق)، مصباح الأصول(ب)، قم: موسسه إحیاء آثار السید الخوئی(ره).
- راوی، هادی غلامرضا؛ یوسفوند، محمود (1397)، تأثیر قوّه قاهره در قتل و جرح ناشی از ترک فعل، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 18، 133-154.
- رایجیان اصلی، مهرداد (1383)، رهیافتی نو به بنیآنهای نظری پیشگیری از جرم، مجله حقوقی دادگستری، 48 و49، 124-168.
- رحیمی نژاد، اسماعیل؛ غفاری، احمدرضا (1396)، بررسی مسئولیّت کیفری ناشی از اقدامات پیشگیرانه وضعی در فقه امامیه و حقوق ایران، فقه و مبانی حقوق اسلامی، 2، 345-371.
- سبحانی تبریزى، جعفر (1414ق)، المختار فی أحکام الخیار، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.
- سبحانى تبریزى، جعفر (1414ق)، المحصول فی علم الاُصول، ج3، قم: موسسه امام صادق علیه السلام.
- سبزوارى، عبد الأعلى (1413ق)، مهذّب الأحکام، ج19و21و23و28و29، چ4، قم: مؤسسه المنار - دفتر حضرت آیه الله.
- سیفی مازندرانى، على اکبر (1429ق)، دلیل تحریر الوسیله - أحکام الأسره،، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره).
- شهیدی تبریزى، فتاح (1375)، هدایه الطالب إلی أسرار المکاسب، تبریز: چاپخانه اطلاعات.
- صادقی، محمد هادی؛ میرزایی، محمد (1395)، عوامل دخیل در اضرار و تبیین ملاک تمییز آنها، حقوق اسلامی، 13، 37-71.
- صالحى مازندارنى، اسماعیل (1382)، شرح کفایه الأصول، ج6، قم: صالحان.
- صدر، سید محمدباقر(1420ق)، قاعده لا ضرر و لا ضرار، قم: دار الصادقین.
- طاهرى، حبیب الله (1418ق)، حقوق مدنى، ج2، چ2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- طباطبایی بروجردى، حسین (1413ق)، تقریرات ثلاث، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- طباطبائی حکیم، سید محسن (1416ق)، مستمسک العروه الوثقى، ج14، قم: مؤسسه دار التفسیر.
- طوسى(شیخ الطائفه)، محمد بن حسن (1407ق)، الخلاف، ج3و5، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- عاملى(شهید اول)، محمد بن مکّى (1414ق)، غایه المراد فی شرح نکت الإرشاد، قم: دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
- عطار، داوود (1375)، دفاع مشروع در حقوق جزای اسلام، ترجمه: اکبر غفوری، مشهد: آستان قدس رضوی.
- فیض، علیرضا (1369)، مقارنه و تطبیق در حقوق جزای عمومی اسلام، چ2، تهران: امیرکبیر.
- کمپانی اصفهانى، محمدحسین (1409ق)، الإجاره، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- کلینى، محمد بن یعقوب (1409ق)، الکافی، ج2و5و7و14، قم: دار الحدیث.
- محسنی قندهارى، محمد آصف (1424ق)، الفقه و مسائل طبیه، ج1، قم: دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
- محقّق داماد، سید مصطفى (1406ق)، قواعد فقه، ج1، چ12، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى.
- محمدى، على (1387)، شرح اصول فقه، ج4، چ7، قم: دارالفکر.
- مدنی کاشانى، رضا (1408ق)،کتاب الدیات، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- مرعشى نجفى، سید شهاب الدین (1415ق)، القصاص على ضوء القرآن و السنه، ج1، قم: انتشارات کتابخانه آیه الله العظمی مرعشى نجفى(ره)
- معظمی، شهلا (1386)، پیشگیری جرمشناختی، فصلنامه پژوهشی تحلیلی و آموزشی مجد (حقوقی)، 1، ۹۳.
- مفید(شیخ)، محمّد بن محمد بن نعمان (1413ق)، المقنعه، قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفید(ره).
- مقیمی، مهدی؛ رفعتی اصل، عزیز (1389)، پلیس و راهبردهای وضعی پیشگیری از جرم، فصلنامه انتظام اجتماعی، 12/1، 63-97.
- مکارم شیرازى، ناصر (1411ق)، القواعد الفقهیه، ج2، قم: مدرسه امام امیر المؤمنین علیه السلام.
- مکارم شیرازى، ناصر (بیتا)، دائره المعارف فقه مقارن، قم: مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام.
- موحدی لنکرانى، محمد فاضل (1416ق)، القواعد الفقهیه، قم: چاپخانه مهر.
- موحدی لنکرانى، محمد فاضل (1424ق)، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله(الإجاره)، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام.
- موحدی لنکرانى، محمد فاضل (1429ق)، تفصیل الشریعه(الغصب، إحیاء الموات، المشترکات و اللقطه)، قم: مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام.
- موسوی بجنوردى، سید حسن (1419ق)، القواعد الفقهیه، ج1و6، قم: الهادی.
- موسوی بجنوردى، سید محمد (1401ق)، قواعد فقهیه، تهران: مؤسسه عروج.
- موسوی گلپایگانى، سید محمدرضا (1412ق)، الدرّ المنضود فی أحکام الحدود، قم: دار القرآن الکریم.
- موسوى قزوینى، على (1427ق)، تعلیقه على معالم الأصول، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- نائینى، محمد حسین؛ عراقى، آقا ضیاء الدین؛ کزازی، علی (1421ق)، الرسائل الفقهیه، قم: مؤسسه معارف اسلامى امام رضا علیه السلام.
- نجفى کاشف الغطاء، حسن بن جعفر بن خضر (1422ق)، أنوار الفقاهه(کتاب الغصب)، عراق: مؤسسه کاشف الغطاء.
- نجفى(صاحب جواهر)، محمدحسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج37و42و43، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- نوربها، رضا (1378)، زمینه حقوق جزای عمومی، چ2، تهران: وکلای کانون دادگستری مرکز.
- هاشمی شاهرودى، سید محمود (1423ق)، قراءات فقهیه معاصره، ج2، قم: مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بیت علیهم السلام. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 764 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 733 |
||