پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 21 |
| تعداد شمارهها | 687 |
| تعداد مقالات | 9,985 |
| تعداد مشاهده مقاله | 70,959,568 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 62,423,604 |
بررسی ساختار نقوش البسه دوره آل بویه از منظر ریختشناسی نمونه موردی: نگاره های کتاب اندرزنامه (قابوس نامه) قابوس بن وشمگیر | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| مقاله 3، دوره 3، شماره 4 - شماره پیاپی 12، اسفند 1402، صفحه 43-31 اصل مقاله (3.46 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2024.34458.1260 | ||
| نویسندگان | ||
| مریم زارع خلیلی1؛ مریم کامیار* 2 | ||
| 1استادیار،گروه نقاشی، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران | ||
| 2استادیار، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 28 خرداد 1403، تاریخ بازنگری: 01 مهر 1403، تاریخ پذیرش: 24 تیر 1403 | ||
| چکیده | ||
| لباس شخصیتها در متنهای مصور و تاریخی ایران، یکی از منابعی است که برای پژوهشهای مربوط به نقش و نمادهای تزیینی در پارچه و تنپوشها استفاده میشود. در این میان، نسخه دست نویس اندرزنامه به تاریخ 483 هـ.ق اثر ارزشمند در حیطه ادبیات و نگارگری ایران است. این نسخه پندنامه ای آموزنده اخلاقی، اجتماعی و سیاسی بوده که برای روشن تر شدن مطالب، تصاویری در پایان روایت کشیده شدهاست. بخشی از این نسخه در موزه «سینسیناتی» نگهداری میشود که یکی از ویژگی های بارز آن تنوع نقوش در پارچه ها و لباس ها است. از آنجایی که تزیین لباس ها در تصاویر شخصیت های کتاب «اندرزنامه »، بر حسب موقعیت صاحب لباس به محتوای مذهبی یا اجتماعی نیز متفاوت است، از اهداف این بررسی، شناسایی انواع گونه های لباس و بررسی ریخت شناسی نقوش لباس ها، همچنین مقایسه نقوش لباس ها با پارچه های بهدست آمده از همین دوره تاریخی است. ساختار هندسه در نقوش بهدست آمده از دوره همعصر نسخه اندرزنامه (آل بویه) از الگوی ثابتی پیروی می کند. این تحقیق به دنبال این است که هندسه پنهان در پارچه های نسخه اندرزنامه را شناسایی کرده و به دنبال ساختار نظاممند در نقوش پارچه های این نسخه خطی باشد. این پژوهش که به روش کیفی- تحلیلی و توصیفی است، نشان می دهد که الگوهای ثابت هندسی در نقش لباسها، دارای ساختار نظاممندی است که مشابه با دوره همعصرش است. تزیین لباسهای شخصیتهای اندرزنامه از منظر ساختار نقوش، نظام هندسی دارد و در کنار آن، خطوط محیطی کتیبههایی را بر لباسها دارند که فاقد نوشتار است. این نقوش، بیشتر شامل نقوش گیاهی است و نقوش جانوری همچون پرنده که شاخصه نقوش پارچههای صدراسلام است، کمتر دیده میشود. در میان این نقوش گیاهی، ساختار هندسی به سبک ایرانی، قابل تشخیص است. از نظر مکان قرارگیری کتیبهها هم با توجه به فراوانی، اولویت با ترسیم بر محدوده بالای آستین و سپس پیشسینه و بدون مضامین آیات قرآنی و ادعیه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ریختشناسی؛ البسه؛ اندرزنامه؛ نقوش | ||
| موضوعات | ||
| تحلیل کاربردی آثار و اشیاء تاریخی کهن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Research on the Ale-Buyid Cloth’s Motifs from Morphological Point of View Case Study: Images of Andarz Name (Qabus Name) Qabus-Ibn-Woshmgir | ||
| نویسندگان [English] | ||
| maryam zarekhalili1؛ maryam kamyar2 | ||
| 1Member of the Faculty of Painting , Assistant Professor,painting Group, Faculty of Engineering, university of Zanjan. Zanjan, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Research Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The clothing of the characters in the Manuscripts and historical texts of Iran is one of the sources used for research on the motif and decorative symbols in cloth. One of the illustrated manuscripts throughout the history of Iran is the Book of Instructions or Qabus Nameh. According to the sources, this book is divided into three parts .A part of a book called Andrznameh or Qabus Nameh is kept in the Cincinnati Museum. The part that is kept in the Cincinnati Museum is 21 page, which is an illustrated version and has pictures. The clothes depicted in this version are very diverse .The decoration of the clothes in the pictures of the characters in the book of Andraznameh or Qabus Nameh is different based on the position of the owner of the clothes. The geometry of these motifs uses a fixed pattern and is similar to the geometry structure in the fabric motifs left from the Al-Buyid period. The results of this research, which is a qualitative-analytical and descriptive method, show that the fixed geometric patterns in the role of clothes have a systematic structure that is similar to its contemporary period. From the point of view of the structure of motifs, the decoration of the clothes of Andraznameh characters has a geometric system, and next to it, the places where inscriptions are usually are empty. It mostly includes plant motifs .Animal motifs such as birds, which are characteristic of early Islamic fabric motifs, are rarely seen. Among these plant motifs, geometric structure in Iranian style can be recognized. Regarding the location of the inscriptions, due to their abundance, the priority is to draw them on the upper part of the sleeve and then on the front of the chest, without the themes of Quranic verses and prayers. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Morphology, Clothing, Andarz Name, Patterns | ||
| مراجع | ||
|
- ابنحوقل (1345)، صوره الارض، ترجمه جعفر شعار، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
- اصطخری، ابواسحاق ابراهیم (1340)، مسالک الممالک، به کوشش ایرج افشار، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب
- افشار بکشلو، هدا (1396)، بررسی بصری نقوش نسخه خطی اندرزنامه، پایاننامه کارشناسی ارشد تصویرسازی، دانشگاه هنر
- الهیاری، فریدون (1381)، قابوسنامه عنصر المعانی و جریان اندرزنامه نویسی سیاسی در ایران دوران اسلامی، مجله علمی پژوهشی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، شماره 30 و31، 142- 125.
- ایمانپور، محمدتقی؛ یحیایی، علی؛ جهان، زهرا (1391)، گسترش آیینهای درباری و جشنهای ایران باستان در عهد آلبویه، نیمسال نامه مطالعات تاریخ و تمدن ملل اسلامی، شماره 1، 56- 48.
- چیتساز، محمدرضا (1379)، تاریخ پوشاک ایرانیان از ابتدای اسلام تا حمله مغول، تهران: سمت و مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامهای سازمان صدا و سیما
- زارع خلیلی، مریم؛ احمدپناه، ابوتراب؛ کامیار، مریم (2021/ 1443)، دراسه فی النصوص المکتوبه علیالاقمشه فیحقبه البویهین (المقابله بین النص و النقش)، دراسات فی العلوم الانسانی، شماره 28(1)، 65-37.
_________ (1399)، بررسی نقش و نوشتار در منسوجات آلبویه (مطالعات موردی: پارچههای مکشوفه در آرامگاه بیبی شهربانو و نقارهخانه شهر ری)، مجله علمی پژوهشی هنر صناعی ایران، شماره 5 (2)، 108- 95.
- شریفی، محمد (1395)، بررسی ویژگیهای تصویری نگارههای نسخه مصور اندرزنامه، پایاننامه کارشناسی ارشد نقاشی، دانشگاه هنر
- صفا، ذبیح الله (1369)، تاریخ ادبیات در ایران، جلد2، تهران: نشر فردوس.
- کامیار، مریم؛ زارع خلیلی، مریم، احمدپناه، ابوتراب ( 1401)، تحلیل و بررسی شواهد استفاده از هندسه نقش پارچههای ایران در پارچههای آسیای میانه: در مسیر جاده ابریشم، مطالعات فرهنگ هنر آسیا، شماره 4، 112- 85.
- کامیار، مریم (1395)، نشانهشناسی معماری، بیرجند: نشر چهار درخت.
- گتنز، رادرفورد (1390)، آزمایشهای فنی اولیه بر روی رنگهای بهکاررفته در نسخه خطی اندرزنامه (کاپوسنامه)، ترجمه رویا بهادری، نامه بهارستان، شماره 17، 190- 181.
- فرای، ریچارد (1333)، اندرزنامه کابوس بن اسکندر بن کاپوس بن وشمگیر، فرهنگ ایران زمین، شماره2، 082-272
________ (1335)، کاپوسنامه فرای تمرینی در فن تزویرشناسی، مجله یغما، سال نهم، 494-481.
- فقیهی، علی اصغر (1347)، شاهنشاهی عضدالدوله (چگونگی فرمانروایی عضدالدوله دیلمی و بررسی اوضاع ایران در زمان آل بویه)، تهران: موسسه مطبوعات اسماعیلیان
- مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد (1361)، احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم، ترجمه علینقی منزوی، جلد 2، تهران: شرکت مولفان و مترجمان ایران
- مکی، محمدکاظم (1383)، تمدن اسلامی در عصر عباسی، ترجمه محمد سپهری، تهران: سمت.
- موسائیان سبحانی، پریسا (1389)، اندرزنامهنویسی در قرون اسلامی، پایاننامه کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه آزاد نیشابور
- نادریپور، منصور (1393)، کمالطلبی در قابوسنامه، پایاننامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یزد
- نصیری، فاطمه؛ اعظم زاده، محمد؛ محمودی، فتانه (1394)، واکاوی عوامل موثر بر روند طراحی و نگرش هنرمندانه در چهرهپردازی تصاویر کتاب قابوسنامه، فصلنامه علمی-پژوهشی نگره، شماره 38، 48-34.
- نفیسی، سعید (1385)، قابوسنامه (امیر عنصرالمعالی کیکاووس)، تهران: انتشارات فردوس.
- Ackerman, Phyllis (1955), some mediaeval silks from the Caspian provinces of Iran, in bulletin of the needle and bobbin club, 30-46. - Amirsoleimani, Soheila (2002), Of This World and the Next: Metaphors and Meanings in the Qābūs-nāmah, Iranian Studies, Vol. 35, No. 1-3, 1-22. - Blair, Sheila, M. Bloom, Jonathan and E. Wardwell, Anne (1992), Reevaluating the Date of the “Buyid” Silks by Epigraphic and Radiocarbon Analysis, Ars Orientalis,Vol. 22,1-41. - Mackie, Louise (2015), symbols of power: luxury textiles from Islamic lands, 7th-21st century, publisher: The Clevland museum of art, Distributed by yale university press, new Haven and Landon. - Shepherd, D.Dorothy (1963), Three Textiles from Raiy, The Bulletin of the Cleveland Museum of Art, Vol.50, No.4, 65-70. - Upham Pop, Artur (1960), A Survey of Persian Art, Volume XIII-Pascicle, Oxford University Press, Tokyo, New York. - Wiet, Gaston (1971), Soieries Persanes, Impr. De l’Institut Français D’Archéologie Orientale, Vol. 251, XXIV. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 647 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 399 |
||