پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 709 |
| تعداد مقالات | 10,223 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,696,168 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 63,514,778 |
توسعه زیر مدل پوشش گیاهی در تعیین شایستگی مرتع از جنبه زنبورداری | ||
| اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک | ||
| مقاله 8، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، شهریور 1404، صفحه 126-137 اصل مقاله (724.92 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/ceasr.2025.26457.1048 | ||
| نویسندگان | ||
| شهربانو فدائی* 1؛ حسین ارزانی2 | ||
| 1دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، | ||
| 2استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران. | ||
| تاریخ دریافت: 05 تیر 1403، تاریخ بازنگری: 07 شهریور 1403، تاریخ پذیرش: 31 شهریور 1403 | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: این تحقیق با هدف بررسی قابلیت استفاده از مراتع حوزه آبخیز طالقان برای زنبورداری و توسعه یک مدل ارزیابی شایستگی مراتع در این زمینه انجام شده است. زنبورداری به عنوان یکی از فعالیتهای پایدار کشاورزی، میتواند علاوه بر تأمین درآمد، نقش مهمی در حفظ منابع طبیعی و کاهش فشار دام بر مراتع ایفا کند. تعیین مناطق مستعد زنبورداری و بررسی دقیق فنولوژی گیاهان، بهویژه زمان گلدهی آنها، از مهمترین معیارهای برنامهریزی برای توسعه پایدار این صنعت به شمار میرود. مواد و روشها: روش تحقیق شامل نمونهبرداری تصادفی در تیپهای مختلف پوشش گیاهی بود. برای این منظور، ۳۰ پلات یک متر مربعی در راستای سه ترانسکت ۲۰۰ متری مستقر گردید. ارزیابی شایستگی مراتع بر اساس روش پیشنهادی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد FAO 1991 به عنوان یک الگوی کلی انجام شد. سپس با تلفیق دانش بومی و اطلاعات کارشناسی، به تحلیل دقیق عوامل مؤثر بر شایستگی پوشش گیاهی از نظر زنبورداری پرداخته شده و عوامل موثر بر شایستگی پوشش گیاهی بازنگری و نقشه نهایی شایستگی ارائه گردید از جمله این عوامل، طول دوره گلدهی، ترکیب گیاهان شهدزا و گردهزا، حضور گیاهان مورد علاقه زنبورعسل و جذابیت گونههای گیاهی موجود برای این حشره بود. یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد که ۸۰ گونه گیاهی در منطقه مورد استفاده زنبورعسل قرار میگیرند که از نظر جذابیت، شهدزا یا گرده زا بودن گل و طول دوره گلدهی گیاه در طبقات مختلف قرار دارند، این گونه ها پوشش گیاهی غالب مراتع ضعیف منطقه را تشکیل داده اند که از نظر دامداران برای چرای دام کمارزش محسوب میشوند. با این حال، این پوشش گیاهی از نظر زنبورداری دارای اهمیت بالایی بوده و میتواند بهعنوان یک ظرفیت بالقوه برای توسعه اقتصادی و زیستمحیطی منطقه مورد توجه قرار گیرد. تحلیل نقشه شایستگی نهایی نشان داد که حدود ۲۱ درصد از عرصه تحقیق، دارای شایستگی عالی تا خوب برای زنبورداری است. نتیجهگیری: نتایج تحقیق بر ضرورت مدیریت پایدار منابع طبیعی و بهرهبرداری بهینه از مراتع تأکید داشته و میتواند در سیاستگذاریهای منطقهای مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، یافتههای تحقیق میدانی نشان میدهند که با افزایش آگاهی جوامع محلی درباره فواید زنبورداری، امکان کاهش وابستگی به دامداری و استفاده پایدارتر از مراتع فراهم خواهد شد. علاوه بر این، این نتایج میتواند بهعنوان پایهای برای سیاستگذاریهای منطقهای و تدوین راهبردهای حمایتی در راستای توسعه زنبورداری و حفاظت از اکوسیستمهای طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. توجه به شرایط اکولوژیکی منطقه و بهکارگیری مدلهای تلفیقی ارزیابی شایستگی، گامی مؤثر در راستای ارتقای صنعت زنبورداری و مدیریت بهینه منابع طبیعی مقدور خواهد بود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدل شایستگی مرتع؛ زنبورداری؛ گونه های شهدزا و گرده زا؛ ترکیب گیاهی؛ روش فائو | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Development of a Vegetation Sub-Model for Rangeland Suitability Assessment in Apiculture | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: This study aims to assess the usability of the rangelands in the Taleghan watershed for beekeeping and to develop a model for evaluating rangeland suitability in this regard. Beekeeping, as a sustainable agricultural activity, not only provides income but also plays an important role in preserving natural resources and reducing grazing pressure on rangelands. Identifying suitable areas for beekeeping and precisely analyzing plant phenology, particularly their flowering periods, are among the key criteria for planning the sustainable development of this industry. Materials and Methods: The research methodology involved random sampling across different vegetation types. To this end, 30 one-square-meter plots were established along three 200-meter transects. Rangeland suitability assessment was conducted based on the framework proposed by the Food and Agriculture Organization (FAO, 1991) as a general model. Subsequently, local knowledge and expert insights were incorporated to accurately analyze the factors influencing vegetation suitability for beekeeping. Key vegetation suitability factors were reviewed, and the final suitability map was generated. These factors included flowering duration, composition of nectar- and pollen-producing plants, presence of bee-attracting plants, and appeal of the specific plant species to honeybees. Results: The vegetation cover sub-model was defined based on four key criteria: Presence or absence of nectar-producing and pollen-producing plants, percentage composition of nectariferous and polliniferous species relative to the total rangeland vegetation, plant attractiveness classifications, and flowering duration of nectariferous and polliniferous species. The research findings indicated that 80 plant species in the study area serve as forage sources for honeybees. These species vary in attractiveness, nectar or pollen production characteristics, and flowering duration, placing them into distinct ecological classifications. The dominant vegetation of the region’s degraded rangelands consists of these species, which are highly significant for apiculture and represent a potential ecological and economic resource for regional development. The final suitability map analysis revealed that approximately 21% of the study area possesses excellent to good suitability for beekeeping. Conclusion: The findings emphasize the necessity of sustainable natural resources management and optimal rangeland utilization, offering valuable insights for regional policymaking. Furthermore, field research results suggest that raising awareness among local communities about the benefits of beekeeping can lead to reduced dependency on livestock farming and more sustainable use of rangelands. Additionally, these results can serve as a foundation for regional policymaking and development of support strategies for expanding beekeeping while conserving natural ecosystems. Considering ecological conditions and adopting integrated suitability evaluation models will be an effective step toward enhancing the beekeeping industry and efficiently managing natural resources. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Rangeland suitability model, Beekeeping, Nectar- and pollen-producing species, Plant composition, FAO method | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 217 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 158 |
||