پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 717 |
| تعداد مقالات | 10,303 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,239,691 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 63,969,682 |
نقش تقصیر در تحقّق مسئوولیّت مدنی: مقایسه حقوق ایران، فقه امامیه و اصول اروپایی حقوق مسئوولیّت مدنی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 30 تیر 1405 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2026.40970.4533 | ||
| نویسندگان | ||
| خشایار حیدریان1؛ اسماعیل شاهسوندی2؛ محمدمهدی معصومی* 3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه حقوق خصوصی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی،کیش، ایران | ||
| 2اسماعیل شاهسوندی ، استادیار گروه حقوق تجارت بین الملل ، دانشکده علوم انسانی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران ، ایران | ||
| 3استادیار گروه حقوق ، واحد کاشان ، دانشگاه آزاد اسلامی کاشان ، ایران | ||
| تاریخ دریافت: 03 اردیبهشت 1405، تاریخ بازنگری: 22 اردیبهشت 1405، تاریخ پذیرش: 23 اردیبهشت 1405 | ||
| چکیده | ||
| تقصیر بهعنوان یکی از عناصر سنتی تحقّق مسئوولیّت مدنی، همواره نقش مهمّی در انتساب زیان و الزام به جبران خسارت ایفا کرده است. با این حال، تحوّلات اجتماعی، اقتصادی و حقوقی معاصر موجب بازنگری در جایگاه تقصیر و کاهش نقش آن در برخی نظام های حقوقی شده است. این مقاله با رویکردی توصیفی - تحلیلی و تطبیقی، به بررسی نقش تقصیر در تحقّق مسئوولیّت مدنی در حقوق ایران، فقه امامیه و اصول اروپایی حقوق مسئوولیّت مدنی میپردازد. در حقوق ایران، تقصیر همچنان مبنای اصلی مسئوولیّت مدنی تلقّی میشود، هرچند در برخی موارد، بهویژه در حوزه مسئوولیّت های محض و فعالیّت های خطرناک، از شدّت اتّکای بر آن کاسته شده است. در فقه امامیه، برخلاف رویکرد ذهنی به تقصیر، تأکید اصلی بر تحقّق ضرر و رابطه استناد آن به عامل زیان بوده و در مواردی مانند اتلاف، تحقّق ضمان مستقلّ از احراز تقصیر است. اصول اروپایی حقوق مسئوولیّت مدنی نیز با اتّخاذ رویکردی منعطف، ضمن پذیرش مسئوولیّت مبتنی بر تقصیر، مسئوولیّت بدون تقصیر را در راستای حمایت مؤثّر از زیاندیده توسعه داده اند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که هر سه نظام مورد بررسی، اگرچه از مبانی متفاوتی برخوردارند، اما در عمل به سوی کاهش نقش تقصیر و تقویت جبران خسارت زیان دیده حرکت کرده اند؛ امری که میتواند مبنایی برای بازنگری و تکامل نظام مسئوولیّت مدنی در حقوق ایران فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسئوولیّت مدنی؛ تقصیر؛ اصول اروپایی حقوق مسئوولیّت مدنی؛ خسارت زیان دیده | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Fault in the Establishment of Civil Liability: A Comparative Study of Iranian Law, Imami Jurisprudence, and the Principles of European Tort Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| khashayar Heydariyan1؛ Esmaeil Shahsavandi2؛ mohammad mahdi masoumi3 | ||
| 1PhD student, Department of Private Law, Kish International Branch, Islamic Azad University, Kish, Iran | ||
| 2Esmaeil Shahsavandi, Assistant Professor, Department of International Trade Law, Faculty of Humanities, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| 3Assistant Professor, Department of Law, Kashan Branch, Islamic Azad University, kashan.iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Fault has traditionally been regarded as one of the fundamental elements for the establishment of civil liability, playing a decisive role in attributing damage and imposing the obligation to compensate. Nevertheless, contemporary social, economic, and legal developments have led to a reconsideration of the position of fault and to a gradual limitation of its role in certain legal systems. Adopting a descriptive–analytical and comparative approach, this article examines the role of fault in the realization of civil liability within Iranian law, Imami jurisprudence, and the Principles of European Tort Law. In Iranian law, fault remains the primary basis of civil liability; however, in specific cases—particularly those involving strict liability and hazardous activities—the reliance on fault has been notably reduced. In Imami jurisprudence, unlike the subjective conception of fault, greater emphasis is placed on the occurrence of damage and its attribution to the injuring act, such that in cases of direct causation (itlāf), liability is established irrespective of fault. The Principles of European Tort Law adopt a flexible approach by recognizing fault-based liability while simultaneously expanding no-fault liability in order to ensure effective protection of the injured party. The findings of this study indicate that despite their distinct theoretical foundations, all three systems demonstrate a convergent tendency toward diminishing the centrality of fault and strengthening the compensatory function of civil liability. This common trend provides a valuable basis for reconsidering and developing the concept of civil liability within the Iranian legal system | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Civil Liability, Fault, Imami Jurisprudence, Iranian Law, Principles of European Tort La | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||