تحلیل بلاغی ناز و نیاز در غزلیات جامی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 16، شماره 41، پاییز 1404، صفحه 363-394 اصل مقاله (1.13 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2025.38831.2742 | ||
| نویسندگان | ||
| علیمحمد مؤذنی* 1؛ لیلا کرمی2 | ||
| 1استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، ایران، تهران (نویسندة مسئول) | ||
| 2کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، ایران، تهران. | ||
| چکیده | ||
| غزل در شعر فارسی قالبی برجسته برای بازنمایی ظرافتهای عاطفی و تجربههای ژرف انسانی از رهگذر صنایع بلاغی چون تشبیه، استعاره، تضاد و کنایه است. جامی، سخنپرداز برجستۀ سدۀ نهم با بهرهگیری از این فنون وجوه متنوع عشق در ساحتهای آسمانی و زمینی را تبیین کرده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی دو مؤلفۀ محوری «ناز» و «نیاز» در غزلیات جامی انجام شده است تا نقش آنها در نظام معنایی و زیباییشناختی شعر او آشکار گردد. با وجود جایگاه برجستۀ جامی در ادبیات فارسی تاکنون مطالعۀ مستقلی درزمینۀ تحلیل بلاغی دو عنصر ناز و نیاز و تأثیرشان بر ساختار زبانی و مفهومی غزلیات وی صورت نگرفته است؛ امری که ضرورت انجام تحقیق حاضر را توجیه میکند. این پژوهش ماهیتی توصیفی- تحلیلی دارد و بر مبنای گردآوری دادهها ازطریق مطالعۀ کتابخانهای، فیشبرداری از نمونههای مرتبط با جلوههای ناز و نیاز و تحلیل آنها براساس مبانی بلاغت فارسی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد ناز و نیاز از عناصر پایدار در روابط عاشق و معشوق به شمار میآیند. ناز معشوق آسمانی، ماهیتی مطلق دارد؛ درحالیکه ناز معشوق زمینی برخاسته از نیاز است و با تضادهای عاطفی، نظیر مهر و جفا، بازتاب مییابد. نیاز نیز ویژگی مشترک عاشق و معشوق زمینی است که در پرتو ظرافتهای بلاغی جامی، جلوهای هنرمندانه پیدا میکند. نتایج همچنین بر ضرورت تحلیل تطبیقی این مفاهیم در بسترهای تاریخی و سبکی دیگر تأکید میکند تا چشماندازهای تازهای در مطالعات ادبی گشوده شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جامی؛ غزل؛ ناز؛ نیاز؛ عناصر بلاغی؛ زیباییشناسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 358 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 436 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,394 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,848,422 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,546,926 |