واکاوی نقش سازوکارهای مفهومی در خلاقیت استعاری شعر سهراب سپهری: مدل مفهومی شناختی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 16، شماره 42، زمستان 1404، صفحه 233-274 اصل مقاله (1.1 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2025.36857.2611 | ||
| نویسندگان | ||
| الخاص ویسی* 1؛ رویا پروین2 | ||
| 1دانشیار، گروه زبان شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، اهواز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| خلاقیت استعاری و شعرشناسیشناختی یکی از مباحث اساسی در نظریههای زبانشناسی شناختی، از جمله دیدگاههای لیکاف و ترنر (1989) محسوب میشود. در رویکرد شناختی، خلاقیت استعاری در شعر نتیجه استفادهی ماهرانه شاعر از ساز وکارهای مفهومی چون: پرسشگری، پیچیدگی، ترکیب مفهومی و گسترش مفهومی است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی شناختی خلاقیت استعاری در شعر سهراب سپهری از طریق تحلیل کاربرد ابزارهای مفهومی نامبرده است. به این منظور، پیکرهای متشکل از 200 نمونه از اشعار سپهری از دفترهای مختلف شعری وی در هشت کتاب، گردآوری، طبقهبندی و بهعنوان مبنای تحلیل انتخاب شده است. روش پژوهش به صورت کیفی و بر پایه رویکرد تحلیل محتوا طراحی گردید. در مرحلهی نخست،اشعار منتخب با تمرکز بر مفاهیم مورد نظر تحلیل و استعارههای مفهومی شناسایی شدند. سپس این استعارهها از منظر ساختاری و تنوع خلاقیت استعاری بررسی و طبقهبندی گردیدند. نتایج تحلیل نشان داد که سپهری به طور خلاقانه و ماهرانه از ابزارهای مفهومی نامبرده در آفرینش استعارهها بهره برده است. براساس تحلیل دادهها، ترکیب مفهومی بیشترین بسامد کاربرد را در آفرینش استعاری شعر سپهری داشته و ابزارهای گسترش مفهومی و پیچیدگی مفهومی در مقیاس متوسط و پرسشگری با کمترین بسامد مورد استفاده قرارگرفتهاند. یافتهها همچنین بیانگر آن است که سپهری از هر یک از ابزارهای مفهومی بهطور مستقل و در برخی موارد بهطور ترکیبی برای خلق استعارههای نو و بدیع استفاده کرده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کلیدواژهها :کلیدواژهها :ترکیب مفهومی؛ خلاقیت استعاری؛ سهراب سپهری؛ شعرشناسی شناختی؛ گسترش مفهومی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 306 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 266 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 718 |
| تعداد مقالات | 10,319 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,318,365 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,042,587 |