زبان طنز در میانه ادب و بیادبی: تحلیل بینرشتهای راهبردهای کالپپر در طنز فارسی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 17، شماره 43، بهار 1405، صفحه 1-46 اصل مقاله (1.42 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2025.38685.2735 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین رضویان* 1؛ راحله علی آبادی2؛ آلا روشنی3 | ||
| 1دانشیار زبان شناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2کارشناسی ارشد زبانشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مطالعه خشونت کلامی و بیادبی کلامی، بهویژه در گفتمان طنزآمیز، بخش مهمی از تحقیقات زبانشناسی و تحلیل گفتمان را تشکیل میدهد. با وجود پیشرفتهای نظری در حوزه بیادبی، تحلیل نظاممند این پدیده در متون طنز فارسی، بر اساس چارچوب نظری کالپپر، توجه کمی را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با بررسی راهبردهای بیادبی در چهار اثر طنز برجسته فارسی از دورههای تاریخی مختلف - از جمله آثار عبید زاکانی (1301)، دهخدا، ایرج پزشکزاد (1958) و آیدین سیار سریع (2019) - قصد دارد این خلأ علمی را پر کند تا پرکاربردترین و کمکاربردترین راهبردهای بیادبی در این آثار را شناسایی کند و از این طریق روند تکاملی بکارگیری این راهبردها را در طنز فارسی از گذشته تا به امروز نشان دهد. یافتهها نشان میدهد که راهبردهای بیادبی منفی و غیرمستقیم، به عنوان کنشهای تهدیدکننده وجهه، بیشترین فراوانی را در آثار مورد بررسی دارند. کمترین موارد در حوزه کنشهای تهدیدکننده هنجار اجتماعی قرار میگیرند. این یافتهها نشان میدهد که طنز فارسی، بویژه از دوران مشروطه به بعد، از اقدامات تهدیدکننده هنجارهای اجتماعی به سمت استراتژیهای محافظهکارانهتر تکامل یافته است. تغییر در الگوی بیادبی در طنز فارسی مستقیماً با تحولات سیاسی و اجتماعی در ایران مرتبط است، به طوری که در دورههای تشدید محدودیتهای سیاسی، طنزپردازان از بیادبی منفی و استراتژیهای غیرمستقیم برای نقد قدرت استفاده کردهاند. این مطالعه نشان میدهد که طنز فارسی بازتاب سنتهای جمعگرایانه، فشارهای ایدئولوژیک و مقاومت است. بیادبی امکان نقد غیرمستقیم را فراهم میکند و «تمسخر محترمانه» را با زبان استعاری برای فرار از سانسور ترکیب میکند و نقش طنز را در مخالفت نمادین و گفتمان فرهنگی حفظ میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کالپپر؛ تحلیل گفتمان؛ راهبردهای بیادبی؛ طنز فارسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 381 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 671 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 725 |
| تعداد مقالات | 10,478 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,449,643 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,849,943 |