آسیبشناسی حقوقی توسعه پایدار در استانهای شمالی ایران: ضرورت ایجاد تصفیهخانهها و بازیافت پسماندها از مبدا | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از 20 خرداد 1405 اصل مقاله (1.24 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2026.40053.4429 | ||
| نویسنده | ||
| امیر نظام براتی* | ||
| استادیار حقوق دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)، مازندران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده: توسعه پایدار در استانهای شمالی ایران طی سالهای اخیر با چالشهای جدی زیستمحیطی و حقوقی مواجه شده است. گیلان، مازندران و گلستان بهعنوان پربارانترین و حساسترین مناطق اکولوژیکی کشور، به دلیل فقدان راهبرد جامع مدیریت پسماند، نبود تصفیهخانههای استاندارد، نفوذ شیرابه در سفرههای زیرزمینی و سوزاندن زباله بدون تفکیک، در معرض تخریب محیطزیست و نقض اصول بنیادین توسعه پایدار قرار گرفتهاند. این پژوهش با هدف آسیبشناسی حقوقی وضعیت موجود و تبیین ضرورت ایجاد تصفیهخانهها و بازیافت پسماندها از مبدأ، به شیوه کیفی و مبتنی بر تحلیل اسناد، قوانین ملی، گزارشهای رسمی، دادههای محیطزیستی و مطالعات بینالمللی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که علیرغم وجود قوانین مؤثری همچون قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست (۱۳۵۳)، قانون مدیریت پسماند (۱۳۸۳) و اصل پنجاهم قانون اساسی، خلأ جدی در اجرای مؤثر، نظارت نهادی، تخصیص بودجه و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی وجود دارد. تحلیل اسناد بودجهای نیز بیانگر آن است که در سالهای اخیر سرمایهگذاری دولتی در پروژههای سدسازی بر پروژههای حیاتی محیطزیستی همچون احداث نیروگاههای زبالهسوز و تصفیهخانههای فاضلاب اولویت یافته است؛ بهگونهای که در سال ۱۳۹۸ در حالی که ایجاد نیروگاه زبالهسوز در گیلان به هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز داشت، بیش از شش هزار میلیارد تومان برای ساخت چند سد جدید تخصیص یافت. نتایج پژوهش نشان میدهد که وضعیت کنونی مدیریت پسماند و فاضلاب در این استانها با معیارهای توسعه پایدار، اصول پیشگیری و احتیاط در حقوق محیطزیست، و استانداردهای جهانی ناسازگار است. بر اساس یافتهها، اجرای نظام مدیریت یکپارچه پسماند، الزام قانونی شهرداریها به تفکیک از مبدأ، اصلاح نظام بودجهریزی و ایجاد تصفیهخانههای شهری از مهمترین راهکارهای عملی برای جلوگیری از بحران اکولوژیک در شمال ایران محسوب میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| توسعه پایدار؛ حقوق محیط زیست؛ تصفیهخانه؛ بازیافت؛ حقوق عمومی؛ آلودگی محیط زیست | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 125 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 91 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,397 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,872,592 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,559,229 |