نقد و ارزیابی استدلال به «تشفّی خاطر صاحب حق» به عنوان حکمت قصاص | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| دوره 18، شماره 42، بهار 1405، صفحه 139-162 اصل مقاله (924.96 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2024.32871.3806 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد نظری ندوشن* 1؛ احمد زارع زردینی2 | ||
| 1استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در کتب فقهی مذاهب مختلف بارها گفته شده که حکم قصاص برای تشفّی یعنی رسیدن صاحب حقّ به آرامش روحی وضع شده است. ازآنجاکه این سخن مبنای برخی از استدلال‌های مهم در مباحث مربوط به جنایات قرار گرفته است واکاوی صحت آن ضرورت و اهمیت دارد. پژوهش پیش رو ادعای یادشده را از منظر ادلة نقلی و پژوهش‌های تجربی در روانشناسی ارزیابی نموده است. آیات و روایات دلالتی بر پذیرش تشفّی به منزلة حکمت قصاص ندارد. به موجب دستاورد پژوهش‌های روان‌شناختی نیز اجرای قصاص، علیرغم لذت‌بخش بودن آن برای صاحب حق، نمی‌تواند آرامش مجنیٌ‌علیه یا اولیای دم را در پی داشته باشد. پس این گزاره علیرغم شهرتی که دارد بی اساس می‌نماید و شایسته نیست در مقام استنباط احکام فقهی به آن استناد شود. رواج این نظر دو منشأ عمده داشته است. یکی آنکه نگاه به مسأله قصاص از زاویة فقه فردی بوده است. دیگر آنکه به جهت در دسترس نبودن پژوهش‌های تجربی، مرحلة اجرای قصاص و مرحلة پس از قصاص از یکدیگر تفکیک نشده و لذت اجرای قصاص به معنای تشفّی بعد از قصاص فرض شده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حکمت قصاص؛ عفو ولیّ دم؛ بخشش؛ گذشت از جانی؛ تشفّی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 202 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 126 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شماره‌ها | 732 |
| تعداد مقالات | 10,569 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,812,005 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 65,319,596 |