شرایط اعمال قاعده درأ در فقه امامیه و قانون مجازات اسلامی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| مقاله 5، دوره 8، شماره 14، 1395، صفحه 113-146 اصل مقاله (264.57 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2017.1950 | ||
| نویسنده | ||
| سید محمد مهدی ساداتی* | ||
| چکیده | ||
| حکومت اسلامی در عصر غیبت داعیهدار اجرای حدود الهی است. در عین حال، مسامحه و تخفیف در اجرای حدود الهی نیز بدون آنکه به تعطیلی آنها بینجامد، در پارهای موارد مورد تصریح شارع مقدس قرار گرفته است. قاعده درأ نیز از جمله قواعد اصطیادی است که برگرفته از رویه امتنانی شارع در اجرای حدود می باشد. در قانون مجازات اسلامی، قاعده درأ در قالب دو ماده گنجانده شده است. مفاد این مواد، مؤید آن است که قاعده مذکور براساس نظر برخی از فقهای متأخر که به تعطیلی حدود در عصر غیبت اعتقاد دارند، مورد تفسیر موسّع قرار گرفته است. لذا تتبع دقیقتر در مفاد قاعده درأ به منظور ارائه شرایط و ضوابط اجرای آن و تطبیق آنها با مفاد مواد قانون مجازات اسلامی، به گونهای که هم حدود الهی اجرا شود و هم رویه امتنانی شارع مورد توجه قرار گیرد، امری ضروری است. این مقاله با روش تحلیلی و با استفاده از منابع فقهی موجود و همچنین توجه به اصطیادی بودن قاعده درأ، سعی در ارائه تفسیری نوین از این قاعده دارد که در بردارنده موارد متیقن باشد. بر اساس یافتههای این مقاله، قاعده درأ از میان انواع جرایم، تنها حدود به معنای اخص و تعزیراتی را که جنبه حق اللهی دارند در برمیگیرد. همچنین این قاعده، منصرف از عنصر قانونی و مادی بوده و تنها در موارد شبهه در مسؤولیت کیفری و یا عنصر روانی اعمال میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قاعده درأ؛ حدود الله؛ شبهه؛ شبهه حکمیه؛ شبهه موضوعیه؛ کیفرزدایی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 9,273 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 13,315 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 718 |
| تعداد مقالات | 10,319 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,324,550 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,048,051 |