سعدی در زنجیرۀ شاعران عروضی (بررسی انتقادی اوزان کلیات سعدی بر مبنای متون چاپی و نسخ خطی، به همراه بحثی دربارۀ شاعران عروضی تاریخ شعر پارسی) | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| مقاله 8، دوره 10، شماره 20، اسفند 1398، صفحه 175-200 اصل مقاله (529.85 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2019.14971.1222 | ||
| نویسنده | ||
| محمدامیر جلالی* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبائی | ||
| چکیده | ||
| موضوع مقالۀ حاضر، بحثی دربارۀ «عروضی» بودن سعدی، با به دست دادن معیاری در اینباره و سپس «استخراج اوزان» و بحث در «خلاقیتهای وزنی» در آثار سعدی است. نگارنده ابتدا پس از پیشنهاد دو معیار برای «عروضی» خواندنِ یک سراینده و بحث دربارۀ شاعران عروضیِ تاریخ شعر فارسی، با توجه به دو معیار یادشده، تمامی اوزان اشعار کلیات سعدی را با جستوجو در متون چاپی و نیز برخی از نسخ خطی آثار وی احصا و در جدولی ارائه کرده است (ازجمله با بررسی اشعار عربی مستقل سعدی و نیز اوزان اشعار گلستان و معرفی اوزانی نویافته در گلستان. پیش از این 27 وزن عروضی در مجموع آثار سعدی شناخته شده بود؛ اما در پژوهش حاضر، 41 وزن عروضی نشان داده شده است؛: 30 وزن در سرودههای فارسی و 13 وزن در اشعار عربی، با کسر 2 وزن مشترک). بخش دوم پژوهش، به تحلیل خلاقیتهای عروضی سعدی در اشعار گلستان اختصاص دارد. علاوه بر کثرت تعداد اوزان، ساخت اوزانی تازه با تصرّف در اوزان عرب -که میتوان آنها را «اوزان ایرانیشده» نامید- و نیز آنچه نگارنده در پیوند بلاغت و وزن عروضی اشعار گلستان، «بلاغت موسیقایی» میخواند، از دلایلی است که میتوان سعدی را «شاعری عروضی» خواند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اوزان ایرانیشده؛ بلاغت موسیقایی؛ سعدی؛ شاعران عروضی؛ وزن شعر | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,048 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,502 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 722 |
| تعداد مقالات | 10,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,839,502 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,536,093 |