تحلیل و بررسی مبانی در بکارگیری قواعد عقلی در استنباط فقهی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| مقاله 19، دوره 13، شماره 24، شهریور 1400، صفحه 485-516 اصل مقاله (329.39 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2020.20467.2447 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا نوروزی* 1؛ محمد حسن حائری2؛ محمد تقی قبولی درافشان3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران | ||
| 2استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 3دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| استناد به قواعد عقلی در استنباط فقهی، مورد مناقشه بسیاری از حکیمان و فقیهان متأخّر واقع شده و عمدتاً با اشکال خلط میان حقایق و اعتباریات، به استدلال های عقلی مجتهدان در آثار فقهی و اصولی مناقشاتی وارد کرده اند. با استقراء در این خصوص به سه دیدگاه مهم دست می یابیم: منع کلّی استفاده از قواعد عقلی در استنباط فقهی، عدم منع از استناد به قواعد عقلی، و قول به تفصیل میان قواعد عقلی. اتّخاذ مبنا در این مسأله، مبتنی بر تحلیل دو بحث صغروی و کبروی است؛ بحث صغروی از این که آیا گزاره های اصولی و فقهی، حقیقی است یا اعتباری؟ و در فرض اعتباری بودن، بحث کبروی پیرامون این که آیا استناد به قواعد عقلی در اعتباریّات صحیح است یا خیر؟ در این نوشتار، با هدف تمرکز بر جایگاه قواعد عقلی در استنباط فقهی، به دفاع از اصولیان عقلگرا برآمده و ضمن تحلیل مبانی و ادلّه در دو بحث صغروی و کبروی، به اشکال خلط حقایق و اعتباریّات پاسخ داده و درصدد اثبات این فرضیه بر می آئیم که در راستای استنباط احکام فقهی، بر اساس پشتوانه حقیقی ای که اعتباریّات شرعی دارند می توانیم از قواعد علوم حقیقی و عقلی استفاده کنیم و در این راستا، ضابطه و نظریّه تفصیلی جدیدی را برای استناد به قواعد عقلی در استنباط احکام شرعی بیان خواهیم کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اعتباریّات؛ قواعد عقلی؛ قواعد فلسفی؛ استنباط فقهی؛ مبادی استنباط؛ فلسفه اصول | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,520 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 878 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 718 |
| تعداد مقالات | 10,319 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,327,700 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,054,462 |