بررسی مجموعة «آخر شاهنامه» مهدی اخوان ثالث از منظر تحلیل انتقادی گفتمان | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 12، شماره 25، پاییز 1400، صفحه 69-100 اصل مقاله (535.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2020.18732.1575 | ||
| نویسندگان | ||
| بهادر باقری1؛ محمد رضایی2؛ علی ملامحمدی* 3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی | ||
| 2استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان (نویسنده مسئول) | ||
| چکیده | ||
| تحلیل گفتمان انتقادی، رویکردی علمی و میانرشتهای است که ریشه در زبانشناسی انتقادی دارد و هدف اصلی آن، بررسی کاربرد زبان در جامعه و سیاست است. تحلیل گفتمان انتقادی از طریق سبکشناسی، نقد ادبی و مطالعات تحلیل متون با ادبیات - بهعنوان متونی ارتباطی - سروکار دارد. سه مسئلة زبان، ایدئولوژی و قدرت، از مفاهیم بنیادی در این رویکرد بهشمار میروند. گفتمانشناسان سعی دارند با توصیف و تحلیل ساختهای زبانی متون و فعّال کردن متن در بافت غیرزبانی آن، به کشف معنا و مهمتر از آن، ایدئولوژی پنهان در متن بپردازند. سه شعر نیمایی از مجموعة آخر شاهنامه، سرودة مهدی اخوان ثالث، در این مقاله بررسی شده است. پرسش اساسی این پژوهش، چگونگی استفاده اخوان از انواع امکانات زبانی در مفصلبندی گفتمانی است که به آن باور دارد. روش تحلیل این اشعار براساس الگوی سهبُعدی نورمن فرکلاف، زبانشناس اجتماعی است که تحلیل گفتمان انتقادی را با افزودن سطوح تفسیر و تبیین، از سطح توصیف فراتر برده است. براساس این الگو مشخّص میشود که اخوان ثالث با بهرهگیری آگاهانه از امکانات سازههای زبانی، شامل آواها، واژگان و ساختار نحوی متن، به مفصلبندی لایههای گوناگون گفتمانی و ایدئولوژیک خویش پرداخته است. مشروعیتزدایی از گفتمان قدرتهای مسلّط، برجستهسازی کاستیهای گفتمان موجود و ناامیدی از تغییر شرایط نابسامان به وضعیتی مطلوب و سامانیافته، عناصر گفتمانساز شعر اخوان ثالث در این مجموعه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تحلیل گفتمان انتقادی؛ فرکلاف؛ مهدی اخوان ثالث؛ زبان؛ ایدئولوژی؛ آخر شاهنامه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,320 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,198 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 724 |
| تعداد مقالات | 10,459 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,380,084 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,742,480 |