کارکرد معنایی و زیباشناختی بروج فلکی در غزل مولوی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| مقاله 13، دوره 13، شماره 29، پاییز 1401، صفحه 303-330 اصل مقاله (446.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2021.24061.1959 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه نظری فر1؛ فاطمه کلاهچیان* 2؛ محمّد ابراهیم مالمیر3؛ غلامرضا سالمیان3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه (نویسندۀ مسئول) | ||
| 3دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه | ||
| چکیده | ||
| عناصر و اصطلاحات نجومی همواره حضوری مؤثّر در معنا و صورت ادبیات ملل، از جمله شعر فارسی داشتهاند. درک کامل مفهوم بسیاری از اشعار در گرو درک مناسبات معنایی و جزئیات زیباشناختی موضوعات و پدیدههای نجومی بهکاررفته در آنهاست. بر اساس این اهمیت، هدف مقالۀ حاضر تبیین کارکردهای معنایی و تصویری بروج فلکی بهعنوان بخشی مهم از مجموعۀ موضوعات نجومی در غزل مولوی است. یافتههای این تحقیق توصیفی-تحلیلی حاکی از آن است که مولوی 117 بار از نام برجها استفاده کرده است. پرنمودترین بروج در غزل او عبارتاند از: حمل (که از مقارنتش با آفتاب، تصویری کلیدی و چشمگیر ایجاد میشود)، اسد، ثور و میزان. مهمترین کارکردهای معنایی و موضوعی القاشده توسّط نام برجها عبارتاند از: مفاهیم مرتبط با احیای معنوی، تقرّب، عشق عارفانه، طلب، بهرهمندی از محضر راهبر، نکوهش تعلّقات نفسانی و دنیای مذموم. با توجّه به استفادۀ عرفانی- بلاغی مولوی از نام همۀ برجها و کاربرد آنها در بیتهایی که محمل چند تصویرند، تعداد کارکرد تصویری نام بروج، متعدّدتر و با بسامد 139 است که برجستهترین آنها در قالب نماد، ایهام، کنایه و تشبیه عرضه شدهاند. یکی از نکات قابلتوجّه، تلفیق تصاویر با یکدیگر است؛ مثل تشبیهات نمادین، کنایه-نماد و تشبیه-کنایه. مولوی از کارکرد نماد در ضمن تصاویر دیگر هم بهره میگیرد و بر کنایه نیز تأکیدی قابلتأمّل دارد. نام بعضی از برجها نیز در ساختار ایهامی، بهویژه از نوع تناسب به کار گرفته میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کارکرد معنایی؛ تصویر بلاغی؛ عناصر نجومی؛ بروج فلکی؛ غزل مولوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 667 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 930 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,395 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,863,403 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,556,870 |