واکاوای مفاهیم «تعریض» و سویههای مختلف آن | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| مقاله 6، دوره 13، شماره 30، زمستان 1401، صفحه 137-166 اصل مقاله (436.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2022.25212.1998 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد رضا صالحی مازندرانی* 1؛ نصراله امامی2؛ سید محسن زکی نژادیان3 | ||
| 1دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. (نویسندۀ مسئول) | ||
| 2استاد بازنشسته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| با وجود اهمیت و گستردگی کاربرد «تعریض» بهعنوان بیانی غیرمستقیم و تأمّلبرانگیز، بهویژه در آثار ادبی، بلاغیون متقدّم و متأخّر در آثار خویش، تنها به تعریفی کوتاه از آن، همراه با ذکر چند شاهد بسنده کردهاند. در این پژوهش کوشیدهایم ضمن نقد و تحلیل تعاریف مذکور و اشاره به برخی از نارساییهای آنها، تعریف جامعتری از تعریض ارائه دهیم که فاقد کاستیهای تعاریف پیشین باشد. همچنین با نگاهی تحلیلی، از دو ویژگی «موقعیت زمانی و مکانی» و «ساخت و ماهیت جملۀ تعریضی» سخن به میان میآوریم که در ویژگی نخست، شرایط و احوال گوینده و مخاطب مورد بررسی قرار میگیرد و در ساخت جملۀ تعریضی نیز به پیوندِ عمیق تعریض با علم معانی پرداخته شده و آشکار میشود که تعریض در ساخت انواع جملات خبری و انشایی، دارای کارکردها و ارزشهای بلاغی هنری متفاوتی است؛ چنانکه میزان غیرمستقیمگویی، دریافت تعریض از سوی مخاطب، سهولت در انکار و... در انواع جملات، از سطح یکسانی برخودار نیست و سخنوران آگاهانه و با توجّه به موقعیت زمانی و مکانی، از جملات متناسب با آن موقعیت بهره میجویند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تعریض؛ موقعیّت زمانی و مکانی؛ مخاطب؛ جملهی انشایی و خبری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 527 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 586 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 722 |
| تعداد مقالات | 10,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,838,967 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,535,576 |