زیباییشناسی شاخصههای کارناوالی در«نقیضه»فارسی بر مبنای نظریههای ادبی معاصر | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 14، شماره 33، پاییز 1402، صفحه 325-348 اصل مقاله (473.15 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2023.28289.2169 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد گلی* 1؛ یدالله نصرالهی2؛ فرشته آهیخته3 | ||
| 1استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. (نویسندة مسئول) | ||
| 2دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تمایل به خنده و استهزا، چه در قاب نمایشهای کمدی و چه در بافت آثار مضحک، قدمتی دیرینه دارد. تجربیات مجریان این حوزه، تأثیرات وافری روی اندیشههای عمومی و سبک زندگی مردمان داشته است که در قرون اخیر، نظریهپردازان از زاویههای متنوّع، فلسفۀ کارکرد آن را مورد بررسی قرار دادهاند. شاخصترین نظریهپردازی نقد در این زمینه، مصداق حلقۀ مرکزی «منطق گفتوگویی» باختینی است که بر مدار بازی همسویگی چندزبانی استوار بود و بعد از رمان، بر گفتمان و مکالمهگری گونههای طنز اجتماعی و ادبی چون «کارناوال»، «نقیضه» و... پیاده شد. در این بازی، تفسیر و واسازی منطق مکالمهای چندآوایی با زیرساخت گونۀ بدخوانی خلّاق، بعضی روشهای طنزآمیز چون کارناوال و نقیضه بر مبنای انگارههای مشترک، از نظر بهرهیابی از اصول مکاتبی چون «فرمالیست روسی» در آشناییزدایی، «ساختارشکنی فرانسوی» در قطع ارتباط متن با ساختار بهنجار و خیزش «طنز تا خلّاقیت» بر مبنای روانشناسی آن، قابلبررسی هستند. نتیجۀ این بررسی توصیفی- تحلیلی که بر مبنای منابع کتابخانهای و اینترنتی انجام گرفته، حاکی از آن است که نقیضههای فارسی با اشتراک شاخصههای بینامتنی و وامگیری چندزبانگی کارناوالی، همان کمدیهای ادبی هستند که در سطح ادبیات با شکستگفتمان محتوا، زبان یا سبکبرداری از نظیرههای جدّی، سیری صعودی از دامنۀ طنز به خلّاقیت را سپری کردهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کارناوال؛ نقیضه؛ خنده؛ منطقگفتوگویی همسویه؛ شکستگفتمان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 405 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 435 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 722 |
| تعداد مقالات | 10,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,839,256 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,535,878 |