مطالعه تطبیقی آرایههای گیاهی در قالیهای دوره صفوی و قاجار | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| مقاله 1، دوره 4، شماره 1 - شماره پیاپی 13، بهار 1403، صفحه 5-34 اصل مقاله (4.14 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2024.34513.1262 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد امین حاجی زاده* 1؛ سیدرضا حسینی2؛ علی اصغر شیرازی3؛ مهدی کشاورز افشار4؛ ایمان زکریایی کرمانی5 | ||
| 1مربی، گروه فرش، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه نقاشی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه پژوهش هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران . | ||
| 4استادیار، گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 5دانشیار، گروه صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران . | ||
| چکیده | ||
| آرایه های قالی شامل مجموعه ی متنوعی از نقوش گیاهی، جانوری، انسانی و تجریدی است. گستردگی نقوش گیاهی بیش از سایر انواع دیگر است چرا که تنوع آن به گستردگی نقوش گیاهی موجود در طبیعت، به انضمام نقوش گیاهی تجریدی و در قالبهای گردان و شکسته است. انواع آرایههای گیاهی به صورت کلی شامل گونههای اسلیمی، ختائی، گلوبوته، درخت و گل فرنگ است. این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی انواع نقوش گیاهی در قالیهای صفوی و قاجار و روند و چگونگی تحولات آن از دوران صفوی تا قاجار و همچنین تحلیل ورود گونههای جدید گیاهی به قالیهای دوره قاجار صورت گرفته است. بر این مبنا سؤالات اصلی پژوهش حاضر اینگونه است؛ 1- آرایههای گیاهی منقوش در قالیهای صفوی و قاجار، دارای چه ویژگیهایی هستند؟ 2- چه تحولاتی در نقوش گیاهی قالیهای دوره صفوی تا دوره قاجار پدید آمده است؟ روش تحقیق از منظر نوع، بنیادی، از نظر ماهیت، توصیفی و از نظر مسئله ی پژوهش، توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و روش گردآوری دادهها، اسنادی بوده است. نتایج نشان میدهد که نقوش گیاهی مورد استفاده در قالیهای دوره صفوی شامل گونههای متعددی بوده و به تدریج بر غنای آن افزوده شده و در قالیهای سدههای بعد و دورهی قاجار، با تغییراتی در فرم، اندازه، رنگ و ساختار تکرار شده است. این تحولات در بازه ی زمانی مذکور، بیش از همه متأثر از اوضاع و احوال اجتماعی و شرایط فرهنگی رایج بوده است. در دوره صفوی، بیش از همه اراده ی شاهانه، مراودات خارجی و نقش مذهب در شکل گیری ساختارهای طرح و نقش پردازی مؤثر بوده و در دورهی قاجار با تأثیر از شرایط فرهنگی، تحولاتی ذیل تأثیرات انسانگرایی، طبیعتگرایی و مظاهر نوین تمدن و فرنگیمآبی به وقوع پیوست و این تحولات منجر به بروز عناصر تازه و غنیتر شدن گنجینه نقوش قالی شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دوره صفوی؛ دوره قاجار؛ قالی؛ آرایه ها؛ عناصر گیاهی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,164 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,360 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,394 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,860,942 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,555,925 |