جایگاه «تشریفات» در دادرسی اسلامی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| دوره 16، شماره 35، تابستان 1403، صفحه 113-132 اصل مقاله (452.07 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2023.30798.3612 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی حمزه هویدا* | ||
| استادیار مجتمع آموزش عالی نهاوند، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| آئین دادرسی با مجوعهای از قواعد تشریفاتی و قالبهای شکلی شناخته میشود و از این جهت، دادرسی و تشریفات به یکدیگر گره خوردهاند. امروزه یکی از اوصاف و بلکه اصول دادرسی، تشریفاتی بودن آن است، به گونهای که «نظام قضایی» بدون وجود قواعد تشریفاتی قابل تصوّر نیست. پرسش اصلی آن است که تشریفات چه نسبتی با دادرسی و قضای اسلامی دارد؟ آیا تشریفاتی بودن از اصول، یا دستکم از از اوصاف دادرسی اسلامی نیز هست؟ گروهی از نویسندگان، وجود هرگونه شکل و تشریفات را در دادرسی اسلامی انکار نموده و در مقابل، برخی دیگر جزئیترین مسائل دادرسی را دارای مبنا و مستند فقهی دانستهاند. نوشتار حاضر، به شیوه توصیفی - تحلیلی سعی دارد ضمن بررسی مفهوم و مبنای تشریفات، جایگاه این تأسیس مهمّ و پرکاربرد را در دادرسی اسلامی مورد ارزیابی قرار دهد. نتیجه تحقیق نشان میدهد به علّت ماهیّت محور بودن دادرسی، قواعد تشریفاتی در فقه اسلامی، «اصل» نبوده و صرفاً ابزاری برای وصول به حقّ ماهوی به شمار میروند. از همین رو، دادرسی اسلامی یکی از کم تشریفاتترین دادرسیها محسوب میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشریفات؛ قواعد شکلی؛ دادرسی؛ قضای اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 705 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 440 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 725 |
| تعداد مقالات | 10,474 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,448,031 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,847,046 |