عیوب شعر با استناد به نخستین نوشته های بلاغی و ادبیِ پارسی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 15، شماره 38، زمستان 1403، صفحه 69-100 اصل مقاله (854.95 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2023.32199.2367 | ||
| نویسنده | ||
| مجاهد غلامی* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. | ||
| چکیده | ||
| با تألیف آثاری چون «تلخیص» و «مطوّل» و ایجاد مرزبندی میان دانشهای سهگانۀ بلاغت، بحث دربارۀ عیوب فصاحتِ سخن منظوم در کتاب های بلاغی تازی و پارسی به شکل تثبیتشدهای در مقدّمۀ مبحث «معانی» قرار گرفت. تا پیشاز آن، نویسندگان کتاب های بلاغی و ادبیِ پارسی یا مانند مؤلّفان قابوسنامه، ترجمان البلاغه و حدایق السّحر فی دقایق الشّعر بهطور پراکنده به برخی از عوامل معیوب شدن شعر اشاره کرده اند یا مانند مؤلّف المعجم فی معاییر اشعار العجم خلاقیّت به خرج داده و با اختصاص بخشی جداگانه از کتاب خود به این موضوع، عیبهای شعر را بازشناسانده و به تحلیل آنها پرداخته و نمونههایی برایشان از شعر پارسی به دست داده اند. ازجمله نتایج بهدستآمده، این است که در دورۀ اوّل تألیفات بلاغی به زبان پارسی که همزمان با روزبازار سبک خراسانی است، «عنصر غالب»(Dominant)، یکی مدیحه سرایی و دیگری سادگی و آسان یابی شعر است؛ بنابراین عیوبی که برای شعر برشمرده می شود با سبک شعری رایج در آن دوره هم خوانی دارد و به نیکی از عهدۀ نقد آن برمی آید؛ امّا در دورههای بعد که کار به رونویسی از کتاب های بلاغی نسل اوّل کشیده است، با تغییر عنصر غالب در شعر، عیوب شعر مندرج در رساله های بلاغی، دیگر سنجۀ دقیقی برای نقد شعر پارسی نمی تواند بود. در این جستار که به روش توصیفی - تحلیلی و به پشتوانۀ منابع کتابخانه ای نوشته شده است، با تکیه بر کتاب های متقدّم بلاغی و ادبیِ شناسایی شده، عیوب شعر پارسی استخراج گردیده و مورد تحلیل قرار گرفته است. این کار به ویژه ازاینرو اهمّیّت دارد که در گذشتۀ ادبی ایران، «نقد» عمدتاً برابر با «نقد فنّی» و به معنای راه بردن به محاسن و معایب شعر و بازشناساندن شعر نیک از شعر بد بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقد ادبی؛ بلاغت؛ فصاحت؛ عیوب فصاحت؛ شعر فارسی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 448 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 461 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 722 |
| تعداد مقالات | 10,383 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,841,095 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,538,117 |