بازشناسی دو بنای ایلخانی کمتر شناختهشده در منطقه قومس (مسجد خدابنده و مسجد بهادر خان) | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| مقاله 5، دوره 3، شماره 3 - شماره پیاپی 11، پاییز 1402، صفحه 63-74 اصل مقاله (764.96 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2024.20891.1095 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا آشوری1؛ امیرحسین صالحی* 2؛ وحید حیدری3 | ||
| 1دانشجوی دکترای هنر اسلامی، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استادیار،گروه مرمت و احیای بناهای تاریخی، دانشکده هنر ، معماری و شهر سازی، دانشگاه سمنان، سمنان ، ایران | ||
| 3مربی، گروه مرمت و احیای بناهای تاریخی، دانشکده هنر ، معماری و شهرسازی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران | ||
| چکیده | ||
| ایالت قومس که امروزه منطبق بر استان سمنان کنونی است از جمله مناطق مورد توجه حاکمان ایلخانان بود که آثار متعدد معماری در آن ساختهشدهاست. اهمیت مطالعه آثار معماری تخریبشده یا کمتر باقیمانده در آن است که برخی از آنها دارای جنبههای معماری یا تزیینی منحصربهفردند؛ یا ممکن است به برخی پرسشهای تاریخی پاسخ دهند. مسجد تخریبشده خدابنده در دامغان و بنای دیگر بخشهایی از آنچه امروزه آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی در روستای قلعهنو شاهرود واقع شده است؛ دو مکان مورد بررسی در این پژوهش هستند. هدف از این پژوهش بازشناسی این دو اثر کمتر شناختهشده معماری عصر ایلخانان و طرح نظریاتی پیرامون قدمت و صحت عملکردی آنها است. روش تحقیق در این نوشتار تطبیقی-تحلیلی است و دادهها به روش اسنادی و میدانی گردآوری شدهاند. نتایج تحقیق نشان داد که محرابی که امروزه جزئی از آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی است بخشی از مسجدی منسوب به «ابوسعید بهادر خان» از عصر ایلخانی است. انحراف مشخص جهت محراب بهسوی بیتالمقدس و درج عبارت «بیتالمعمور» در متن کتیبه محراب از عواملی است که روشن میسازد جهت محراب بهعمد به سمت بیتالمقدس ساختهشده بوده است. به نظر میرسد استفاده از زبان فارسی در کتیبه محراب اولین کاربرد آن در محرابهای ایران است. همچنین نتایج نشان داد مسجد تخریبشده دامغان موسوم به مسجد «خرابه» همان مسجدی است که هرتسفلد مسجد «خدابنده» مینامد و در چند قدمی از آرامگاه پیر علمدار به جهت بهاشتباه عارف انگاشتن فرماندار منطقهای قومس ساختهشده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد- مقبره؛ ایلخانی؛ مسجد خدابنده؛ مفهوم ایران؛ ابوالحسن خرقانی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 894 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 573 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,394 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,860,869 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,555,898 |