تفوق سند بر شهادت (نقد نظریه فقهیِ کارکرد تکمیلی اسناد در اثبات دعوا و چیرگی شهادت بر سند) | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| دوره 16، شماره 36، پاییز 1403، صفحه 285-314 اصل مقاله (852.71 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2023.29720.3508 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد احسانی فر* 1؛ حسین هوشمند فیروزآبادی2 | ||
| 1عضو هیأت علمی پژوهشگاه قوه قضائیه، تهران، ایران (نویسنده مسئول) | ||
| 2عضو هیأت علمی گروه حقوق و فقه اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| علیرغم وجود ادله قرآنی صریح مبنی بر اعتبار سند نظیر آیه 282 سوره بقره و تصریح برخی فقیهان به اعتبار سند و به ویژه، تصریح برخی به تقدّم سند نسبت به سایر ادله اثبات دعوا، فقدان اعتبار و حجیّت سند به عنوان یک دلیل مستقلّ برای اثبات دعوا به نظریهای مشهور در فقه امامیه تبدیل شده است. نظریه فقهی که از این رویکرد پشتیبانی میکند با سلب کارکرد استقلالی از اسناد در اثبات دعوا، سند را صرفاً تکمیل کننده ادله دیگر دانسته و توانایی سند به عنوان دلیل منحصر و مستقلّ در اثبات دعوا را انکار میکند. نظریه فقهی مزبور در مقاله پیش رو با عنوان «نظریه تکمیلی اسناد در اثبات دعوا» شناخته میشود. ریشهیابی و علّتیابی آراء و رویکردهای فقهی نشان میدهد که مفروضات و ارتکازات ذهنی فقیهان که ریشه در شرایط عصری و مکانی آنان دارد و ناشی از فقدان دولت مقتدر جهت نظمبخشی به روابط معاملاتی اشخاص در عصر و محلّ زیست آنان بوده است، در وصول به نظریه مزبور نقش حائز اهمیّتی داشته است. طبیعی است که مفروضات مزبور در زمانهای که دولت مقتدر توانایی نظمبخشی به این روابط را داراست، نتواند بر مسیر تفقّه و استنباط نقشی ایفا کند. مقاله پیشرو در مقام پاسخگویی به این سؤال است که چه مفروضاتی در لایههای ذهنی فقیهان وجود داشته است که علیرغم وجود ادلّه متقن قرآنی، باعث شهرت فتوای عدم اعتبار استقلالی سند شده است. در مقاله پیشرو با تبیین و سپس تحلیل ادله این نظریه و ارزیابی و نقد آنها، نقش مفروضات مدّنظر فقیهان در ارائه این نظریه مورد تنقیح قرار میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سند؛ کارکرد تکمیلی؛ کارکرد استقلالی؛ اعتبار و حجیّت؛ اثبات دعوا | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 548 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 389 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 724 |
| تعداد مقالات | 10,468 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,411,725 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,777,014 |