ارائه استاندارد بومی کاربرد پساب در کشاورزی | ||
| اقلیم و بوم سازگان مناطق خشک و نیمه خشک | ||
| مقاله 5، دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 2، شهریور 1404، صفحه 69-87 اصل مقاله (757.03 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/ceasr.2025.32583.1024 | ||
| نویسندگان | ||
| صفورا علیزاده1؛ فاطمه آخونی پورحسینی2؛ کیومرث ابراهیمی* 3 | ||
| 1کارشناس ارشد بهداشت محیط، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی | ||
| 2گروه مهندسی آبیاری آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران | ||
| 3کیومرث ابراهیمی، استاد، گروه مهندسی انرژی‌های نو و منابع پایدار، بخش مهندسی فناوری های محیطی، دانشکده علوم و فنون نوین، دانشگاه | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: در کاربرد منابع آب، ضوابط و استانداردهای مختلفی پیشنهاد شده که هر یک بخشی از پیامد‌ها و جنبه‌های زیستمحیطی مربوط به آب، خاک، گیاه و یا بهداشت و سلامت انسان را مورد توجه قرار داده است. به‌طور مثال، استاندارد FAO علاوه بر پارامترهای آب، بر حفاظت از گیاه و خاک نیز تأکید دارد. از سوی دیگر، استاندارد شولر بر پارامترهای آب تأکید داشته و فقط در بخش آب شرب کاربرد دارد؛ ولی از پارامترهای بهداشتی آب غافل مانده است. پژوهش حاضر، با هدف ارائه استاندارد بومی کاربرد پساب در کشاورزی به عنوان یکی از مهمترین منابع آب نامتعارف انجام شده است. مواد و روشها: برای نیل به این هدف، ضمن جمعآوری، مطالعه و بررسی استانداردهای ملی برخی از کشورها (قبرس، مکزیک، استرالیا و اردن)، استانداردهای بین‌المللی (WHO، FAO و EPA) و شاخص‌های ویلکاکس و شولر در خصوص استفاده از پساب (فاضلاب شهری تصفیه‌شده) در بخش کشاورزی، یک استاندارد تهیه و پیشنهاد شده که برخلاف استانداردهای ایران، برای پارامترهای کلسیم، نیترات، فسفات، سدیم، EC، TDS، SS و SAR مقادیر عددی پیشنهاد شده است که مبنای آن صیانت از کیفیت آب، حفاظت خاک، گیاه، محیطزیست و سلامت و بهداشت انسان در رابطه با کاربرد پساب و تولید محصولات سالم کشاورزی است. از داده‌های پایش کیفیت پساب تصفیه‌خانه‌های شهرستان زاهدان (1393 تا 1397)، شهرستان اراک (1395) و زرگنده تهران (1397) به عنوان مطالعه موردی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج بیانگر آن است که پساب خروجی تصفیه‌خانه زاهدان در گروه پساب با خطر متوسط و پساب اراک و زرگنده در گروه پساب خوب قرار دارند. همچنین، نتایج نشان می‌دهد که برای کاربرد پساب زاهدان در آبیاری فضای سبز، مقادیر پارامترهای pH، EC، SAR، BOD5، TSS، سدیم، منیزیم و جیوه بیش از حداکثر مجاز بوده و مقدار DO کمتر از حداقل مطلوب است. علاوه بر این، در خصوص مقایسه مقدار فلزات سنگین با حد مجاز استانداردهای مذکور، همه فلزات به‌جز مس با مقدار mg/l 56/0 (حد مجاز mg/l 2/0) در محدوده مجاز هستند. مقدار سدیم (mg/l 95/15) و TSS (mg/l 2/455) بیش از حد مجاز همه استانداردها و استاندارد پیشنهادی می‌باشد. مقدار پارامترهای EC (dS/m 4/2)، SAR (63/7)، TDS (mg/l 6/1919) و pH (76/7) در محدوده مجاز استاندارد پیشنهادی می‌باشند. همچنین، با توجه به شاخص شولر، این پساب در محدوده قابل قبول تا متوسط قرار داشته و بر اساس شاخص ویلکوکس، پساب زاهدان در کلاس S1-C4 قرار دارد. نتیجه‌گیری: استاندارد پیشنهادی تحقیق حاضر نواقص استاندارد سازمان حفاظت محیطزیست ایران را به‌عنوان کامل‌ترین استاندارد در بین استانداردهای بررسی شده تکمیل نموده و همه جوانب حفاظت و سلامت آب، خاک، گیاه و انسان را شامل شده است. در استاندارد پیشنهادی، برای پارامترهای کلسیم، نیترات، فسفات، سدیم، EC، TDS، SS و SAR محدوده مجاز تعیین شد که قبلاً در استانداردهای ملی ایران تعریف نشده است. فسفر به شکل فسفات در پساب شهری، یکی از عناصر مغذی مورد نیاز برای رشد گیاهان است. یکی از مهمترین مزایای کاربرد پساب برای آبیاری در کشاورزی، کاهش نیاز به استفاده از کودهای شیمیایی فسفاته و ازته است. سدیم در استانداردهای WHO، EPA، دانشگاه کالیفرنیا، آیرز و وستکات، و اردن تعریف شده است. چنانچه در فرآیند تبادل کاتیونی با ذرات خاک، کاتیون‌های یک ظرفیتی (به‌طور مشخص سدیم) غالب باشند، ساختمان خاک قوام خود را از دست داده و به راحتی متلاشی میشود. سدیم، به دلیل اثراتش بر خاک، یکی از مهمترین کاتیونها است. سدیم تبادلی، تمایل به پراکنش خاک داشته، باعث کاهش سرعت نفوذ آب و هوا در خاک میشود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| استاندارد؛ بحران آب؛ فاضلاب؛ غذا؛ محیط زیست | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 605 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 354 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شماره‌ها | 726 |
| تعداد مقالات | 10,506 |
| تعداد مشاهده مقاله | 73,610,956 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 65,117,989 |