تحلیل ساختاری انواع تشبیه تفضیل در غزلیات سعدی | ||
| مطالعات زبانی و بلاغی | ||
| دوره 16، شماره 41، پاییز 1404، صفحه 287-332 اصل مقاله (982.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/jlrs.2024.35146.2515 | ||
| نویسندگان | ||
| نفیسه ایرانی1؛ شهریار شادی گو* 2؛ خدیجه محمدی3 | ||
| 1استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران. | ||
| 2استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران (نویسنده مسئول) | ||
| 3دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. | ||
| چکیده | ||
| تشبیه تفضیل یکی از انواع مهم و اغراقآمیز تشبیه است که علاوه بر اینکه موجب نوسازی تشبیه میشود، جنبههای زیباییشناسی بسیاری را نیز به سخن میافزاید. با وجود گستردگیِ ساختاری این نوع تشبیه، کتب بلاغی آن را به شکلی محدود تعریف کردهاند؛ به این معنا که تنها نوعی از تشبیه را شامل میدانند که در آن ابتدا مشبه، به مشبهبهی تشبیه میشود و سپس بر آن ترجیح داده میشود. این رویکرد، ناشی از بیتوجهی به تنوع ساختاری تشبیه تفضیل است؛ درحالیکه این نوع تشبیه الگوهای متنوع و گستردهای دارد. درحالیکه نهتنها دامنة ساختاری تشبیه تفضیل محدود نیست، بلکه اَشکال و ساختهای متعدد و گستردهای را شامل میشود. در این مقاله، از روش مطالعة کتابخانهای و بررسی اسنادی برای گردآوری مفاهیم نظری، و از تحلیل محتوای کیفی برای بررسی ۲۵۴ غزل از غزلیات سعدی (که با استفاده از فرمول «کُوکِران» و روش تصادفی نظاممند انتخاب شدند) استفاده شده و علاوه بر بازتعریف تشبیه تفضیل، اَشکال مختلف ساختاری آن با توجه به این غزلها استخراج و معرفی شده است. در این تعداد از غزلیات سعدی، تشبیه تفضیل از بین 2536 بیت، 315 بیت را به خود اختصاص داده که سعدی برای ساخت آن از ۳۷ الگوی ساختاری کاملاً متنوع و متفاوت استفاده کرده است. وجود این تشبیه با چنین بسامد بالا و چنین تنوعِ ساختاری، دلالت بر این امر دارد که تشبیه تفضیل یکی از ارکان اصلی غزلیات سعدی و یکی از ویژگیهای سبکیِ غزلیات او است که حدود 12 درصد از ابیات او را در بر میگیرد. این تنوع و بسامد نشاندهنده نقش محوری تشبیه تفضیل در غزلیات سعدی و تأثیر آن در خلق معشوقی دستنیافتنی و بیهمتا است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاغت؛ تشبیه؛ تشبیه تفضیل؛ الگوی ساختاری تشبیه؛ غزلیات سعدی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 700 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 540 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 723 |
| تعداد مقالات | 10,394 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,848,411 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,546,920 |