مطالعه تطبیقی کتیبه های مسجد سنگی و مسجد جامع شهر داراب از منظر ویژگی های تزیینی و فنی | ||
| هنرهای کاربردی | ||
| دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 15، پاییز 1403، صفحه 21-37 اصل مقاله (1.3 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/aaj.2025.33767.1234 | ||
| نویسندگان | ||
| اشکان رحمانی* 1؛ ساسان سامانیان2؛ نرجس گودرزیان3 | ||
| 1دانشیار، گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. | ||
| 3دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه پژوهش هنر، موسسه آموزش عالی ارم شیراز، شیراز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| کتیبه نگاری در مسجد جامع متعلق به دوره سلجوقیان و مسجد سنگی محتملاً متعلق به اتابکان در شهر داراب فراوان دیده می شود و بهطورکلی آیات قرآنی و عناوین بر در و دیوار این دو مسجد تاریخی شهر جلوه گری می کند. هدف این پژوهش بررسی و مقایسه ویژگی های تزیینی (نوع خط، نقوش، رنگ، ترکیب بندی طرح) و فنی (مصالح، تکنیک کار، نحوه اجرا، ابزار) کتیبه های مسجد سنگی و مسجد جامع شهر داراب است. این مطالعه به شناسایی ویژگی های هر یک از این کتیبه ها کمک می کند و در پی پاسخ به این پرسش است که چه شباهت ها و تفاوت هایی در ویژگی های تزیینی و فنی کتیبه های مسجد سنگی و مسجد جامع داراب وجود دارد؟ روش این پژوهش توصیفی-تحلیلی و رویکرد آن تطبیقی است و جمع آوری اطلاعات در آن، به صورت مطالعات اسنادی و مشاهدات میدانی انجام پذیرفتهاست. ضرورت این پژوهش در شناخت دقیق تر و عمیق تر از میراث فرهنگی و هنری داراب نهفته است. با توجه به اهمیت کتیبه ها در تاریخ نگاری و تزیینات معماری، تحلیل این آثار می تواند به حفاظت و حفظ آن ها و همچنین افزایش آگاهی عمومی از ارزش های فرهنگی این منطقه کمک کند. این پژوهش از مبانی نظری هنر اسلامی، تاریخ هنر و همچنین مطالعات تزیینی و فنی در معماری اسلامی بهره می برد. بهعلاوه، تحلیل های تاریخی در زمینه تاثیرات فرهنگی و محلی بر هنر نیز مورد توجه قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد تزیینات این دو مسجد تاریخی داراب در محراب و مناره ها بهچشم می آیند، شباهت آن ها در تزییناتی است که شامل خطوط می شود. تفاوت ها در کتیبه های دو مسجد سنگی و مسجد جامع بیش از همه در نوع خطوط و جنس مصالح بهکاررفته مشاهده می شود و با توجه به بررسی متون کتیبه های مسجد سنگی و مسجد جامع داراب این گمان تقویت شد که طراحی و اجرا تزیینات در کتیبه های مسجد جامع کامل تر از تزیینات کتیبه های مسجد سنگی بهنظر می رسد. بهطور کلی موضوعات کتیبه های مسجد سنگی صرفاً تاریخی و بیشتر شامل تاریخ ساخت مسجد و بانی بنا و به خط ثلث می باشد اما در مناره های مسجد جامع داراب کتیبه هایی با محتوای آیات قرآن و اسماء متبرک با اشکال تزیینی و به خط کوفی بنایی دیده می شود، این کتیبه ها شاخص ترین و متعددترین کتیبه ها در مساجد داراب هستند که در قالب نوشته برجسته و هندسی اجرا شده اند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد جامع؛ مسجد سنگی؛ داراب؛ کتیبه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 568 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 385 |
||
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 718 |
| تعداد مقالات | 10,319 |
| تعداد مشاهده مقاله | 72,318,365 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 64,042,587 |