پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 22 |
| تعداد شمارهها | 709 |
| تعداد مقالات | 10,214 |
| تعداد مشاهده مقاله | 71,681,541 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 63,499,953 |
امکان انتخاب قضات محاکم مدنی از طریق آراء عمومی | ||
| مطالعات فقه و حقوق اسلامی | ||
| دوره 17، شماره 41، دی 1404، صفحه 321-352 اصل مقاله (507.65 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22075/feqh.2023.31878.3710 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد ابوالحسنی آرانی1؛ محمد جعفری هرندی* 2؛ رحمت اله فرحزادی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاداسلامی، واحدیادگارامام خمینی (ره) شهرری، تهران، ایران). | ||
| 2دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام(ره) شهرری، شهرری، ایران. | ||
| 3استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام(ره) شهرری، شهرری، ایران. | ||
| تاریخ دریافت: 02 مهر 1402، تاریخ بازنگری: 06 آذر 1402، تاریخ پذیرش: 06 آذر 1402 | ||
| چکیده | ||
| یکی از مباحث مهمّ فقه و حقوق، مسأله قضاء است که به لحاظ کاربردی در تقنین و رسیدگی در محاکم قضایی جایگاه ویژه داشته و تأثیرات بسزایی در تحوّل امور حقوقی به جاگذاشته است. نقش مردم در انتخاب قوای سهگانه بالأخص در قوای مقنّنه و مجریه در کشورهای جهان با عنوان دموکراسی مشخّصشده ولی در مورد قوه قضائیه در میان کشورها و فقهای اسلامی یا توجّهی نشده یا کمتر توجّه شده است. این موضوع امروزه میتواند بحثی مهم و عملی در حوزه داوری حقیقی و حقوقی و تأکید در بسیاری از رسیدگیهای قضائی باشد. آیا میتوان به صورت کلان، تشکیلات قضائی را با آراء مردم ایجاد کرد و گزینش قضات و یا اعضاء رئیسه و یا رئیس قوه قضائیه را با درنظر گرفتن عنوان «قاضی تحکیم» و «نقش مردم در حکومت» پذیرفت؟ به اتفاق فقهای امامیه، جواز قاضی تحکیم از یک طرف، و نقش مردم در حکومت اسلامی و تأکید علمای مشروطه بر جایگاه مردم در انتخاب قوای مقنّنه و مجریه از طرف دیگر، به این نتیجه میرسیم که در مورد انتخاب قضات، مردم حقّ انتخاب قضات خود را از طریق آرای عمومی دارند ولی در مورد انتخاب رئیس قوه قضائیه، بهاتفاق فقها، اذن امام(ع) یا نائب امام(ع) لازم است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکومت اسلامی؛ دموکراسی؛ قاضی تحکیم؛ مردم؛ ولیّ فقیه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The possibility of electing civil court judges through public votes | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Abolhasani Arani1؛ Mohammad Jafari Harandi2؛ Rahmatollah Farahzadi3 | ||
| 1PhD student, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Islamic Azad University, Imam Khomeini (RA) Shahrari Memorial Unit, Tehran, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Islamic Azad University, Yadgar Imam Shahrari Branch, Shahrari, Iran. | ||
| 3Assistant Professor, Fiqh and Fundamentals of Islamic Law Department, Islamic Azad University, Yadgar Imam Shahrari Branch, Shahrari, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the important topics of jurisprudence and law is the issue of judiciary, which has a special place in the application of legislation and proceedings in judicial courts and has had a significant impact on the development of legal affairs. The role of the people in the selection of the three powers, especially in the legislative and executive powers in the countries of the world has been defined as democracy, but in the case of the judiciary among Islamic countries and jurists, it has been either ignored or paid less attention. Today, this issue can be an important and practical discussion in the field of real and legal arbitration and emphasized in many judicial proceedings. Is it possible to create judicial formations with people's votes and accept the selection of judges and/or chief members of the judiciary considering the title of "Consolidation Judge" and "People's Role in Government"? According to Imamiyyah jurists, the permissibility of judges on the one hand, and the role of the people in the Islamic government, and the emphasis of constitutional scholars on the place of the people in the selection of the legislative and executive powers, on the other hand, we come to the point that in the case of choosing judges, the people have the right to choose their judges through public votes. They have, but in the case of choosing the head of the judiciary, according to the agreement of the jurists, the permission of the Imam (a.s.) or Naib Imam (a.s.) is required. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Qazi Tahkeem, Wali Faqih, people, Islamic government, judges | ||
| مراجع | ||
|
- ابن فارس، احمد بن فارس بن زکریاء (1404ق)، معجم مقائیس اللغه، قم: دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم.
- ابن منظور، أبوالفضل جمال الدین محمد (1405ق)، لسان العرب، قم: أدب الحوزه.
- امانداد، مجید (1394)، جایگاه فقهی سیستم قضایی خصوصی بر اساس نهاد تحکیم از منظر امامیه»، مجله پژوهشی در فقه و حقوق اسلامی، 16، 9-33.
- امین، سید حسن (1386)، تاریخ حقوق ایران، ج1، تهران: دایره المعارف ایران شناسی.
- ایزدی فر، علی اکبر؛ فلاح، اکبر؛ خزائی پول، صفر (1388)، مشروعیّت قضاوت خصوصی بر اساس نهاد تحکیم»، فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، 18، 69-96.
- بهبهانی، محمدرحیم (1395)، جایگاه نهاد داوری در حقوق ایران با رویکرد فقهی، مجله فقه و حقوق اسلامی، 18، 28-9.
- بهرامیان، صادق (1397)، تفاوت دیدگاههای شیخ فضل اله نوری و آخوند خراسانی در برخورد با مشروطه، مجله تاریخنامه خوارزمی، 23، 1-20.
- تابان، جعفر (1385)، ویژگی مدیریّتی پیامبر اعظم(ص)، مجله انسان پژوهی دینی، 9، 117-130.
- تراب پور، مهدی (1391)، آیه الله نائینی و پارلمان»، مجله معرفت، 172، 89-100.
- جبعی عاملی(شهید ثانى)، زین الدین بن على (1413ق)، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، ج13، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه.
- جعفری هرندی، محمد (1403)، تشکیلات قضایی اسلامی و پیشنهاد تنوّع دادگاه، مجله فقه و حقوق خصوصی، 2، 75-105.
- جوادزاده، علیرضا (1390)، آن چه آخوند خراسانی مدّنظر داشت مشروطه اسلامی»، مجله زمانه، 21و22، 140-145.
- حافظ نیا، محمدرضا؛ پارسائی، اسماعیل؛ حسین پور پویان، رضا (1390)، بررسی تطبیقی تأثیر نهادهای محلی قبل و بعد از انقلاب اسلامی بر مشارکت شهروندی(مطالعه موردی: خانه انصاف و شوراهای حل اختلاف)، مجله پژوهشهای جغرافیای انسانی، 77، 145-164.
- حسینی، سیدحسین؛ جنگی، خدیجه (1391)، جایگاه قضازدایی در فقه اسلامی، مجله الهیات و معارف اسلامی، 4.
- حلّی(علامه)، حسن بن یوسف (1410ق)، إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، ج2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- رست، علیرضا (بی تا)، شورای حلّ اختلاف و قاضی تحکیم: گامی متزلزل به سوی سیاست جنایی مشارکتی، مجله تحقیقات حقوقی، 1، 257-286.
- سلطانی رنانی، سیدمهدی (1388)، مشورت در سیره نبوی»، مجله فرهنگ کوثر، 79، 43-51.
- سلطانی، سیدناصر (1398)، آخوند خراسانی و کشف ما به الاشتراک میان عموم مردم در مشروطیّت»، مجله تحقیقات حقوقی، 87، 225-250.
- سیورى حلّى(فاضل مقداد)، مقداد بن عبد اللّه سیوری حلّی (1404ق)، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، ج4، قم: کتابخانه آیه الله العظمی مرعشى نجفى(ره).
- شکوری، ابوالفضل (1380)، نقش آیه الله آخوند خراسانی در رهبری نهضت مشروطیّت»، تاریخ معاصر ایران، 18، 43-148.
- شوبکلائی، مسلم (1389)، جایگاه مردم در نظام اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره)، فصلنامه حصون، 24، 99-113.
- شهرابی، محمد (1391)، حقوق و سیاست در قرآن (درس های استاد محمدتقی مصباح یزدی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
- شهلا، مهدی (1380)، خانه انصاف، مجله کانون وکلاء، 175، 67-76.
- شیدان شید، حسینعلی (1371)، مردم سالاری در ا ندیشه سیاسی میرزای نائینی و امام خمینی قسمت دوم، مجله معرفت، ویژه نامه، 33-38.
- صادقی، محمدهادی (1384)، قضازدایی در حقوق جزای اسلامی، مجله تخصصی الهیات و حقوق، 15و16، 147-168.
- طیبی فرد، کاظم (1395)، مشروطه خواهی استبدادستیز، نواندیشی دینی؛ سیری در کتاب تنبیه الأمّه و تنزیه الملّه و گذری بر اندیشه سیاسی علامه نائینی، مجله اطلاعات و حکمت و معرفت، 6، 62-63.
- غیاثی، محمود (1382)، آراء عمومی از دیدگاه امام خمینی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تهران.
- فاضل هندى، محمد بن حسن (1416ق)، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج10، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق)، کتاب العین. قم: هجرت.
- فلاحی فرد، مهرداد؛ بهرامیان، مسعود (1393)، بررسی سیر تحولات منصب قاضی از عصر جاهلیّت تا سال چهلم، مجله خردنامه، 13، 45-64.
- قرشى، سید على اکبر (1412ق)، قاموس قرآن، ج2، تهران: دار الکتب الإسلامیه.
- قماشی، محمدسعید (1376)، قاضی تحکیم یا سیاست خصوصی سازی قضاوت، فصلنامه تخصصی فقه اهل بیت، 10، 203-239.
- قوامی، صمصام الدین (1379)، نظام قضایی امیرمومنان(ع)، مجله حکومت اسلامی، 18، 157-185.
- کدیور، محسن (1376)، نظریههای دولت در فقه شیعه، تهران: نی.
- کمالی اردکانی، علی اکبر (1383)، دولت انتخابی اسلامی و مردمسالاری، بی جا: کویر.
- کیان، بیت اله (1393)، بررسی مبانی و گستره اصل اتکاء به آرای عمومی در نظام جمهوری اسلامی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تبریز.
- لسانی، محسن؛ حیدری، محمدعلی؛ توکلی، احمدرضا (1395)، جایگاه و ضرورت قضاوت شورایی در تحقّق عدالت قضایی، مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 15، 275-300.
- مجاهد طباطبائى حائرى، سید محمد (بی تا)، کتاب المناهل، قم: مؤسسه آل البیت علیهمالسلام.
- محدثی، کاظم (1394)، انواع و ارکان حکومت از دیدگاه محقّق نائینی، مجله فرهنگ پژوهش ، 24، 89-106.
- محمودی، جواد (1385)، قضازدایی و جرم زدایی از منظر قانون اساسی و حقوق اداری، مجله تخصصی الهیات و حقوق، 19، 105-122.
- مروجی طبسی، محمدجواد (1388)، جایگاه مشورت، مجله فرهنگ کوثر، 77، 21-31.
- مصباح یزدی، محمدتقی (1391)، پرسشها و پاسخها، ج1، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
- مصباحی مقدم، غلامرضا؛ بیگدلی، وحید (1391)، مشروعیّت و جایگاه مردم درحکومت از منظر نائینی، تبیینی از توسعه نیافتگی در جوامع اسلامی»، مجله مطالعات حقوقی دولت اسلامی، 1، 109-136.
- مقیمی، غلامحسن؛ شریعت مدار جزایری، سید نورالدین (1379)، حقوق سیاسی مردم در اندیشه محقّق نائینی»، مجله علوم سیاسی، 10، 102-122.
- موسوى گلپایگانى، سید محمدرضا (1413ق)، کتاب القضاء، قم: دار القرآن الکریم.
- مؤمنی، جواد (1384)، اهمیّت آرای عمومی و اکثریّت در نهج البلاغه»، پژوهش های مدیریت راهبردی، 34، 149-170.
- میراحمدی، منصور (1392)، آخوند خراسانی، فقه و امر سیاسی»، مجله فصلنامه سیاست، 25، 177-198.
- میرزایی، جلال (1387)، نوع حکومت از دیدگاه علامه نائینی، مجله پژوهشهای تعلیم و تربیت اسلامی، 3، 201-212.
- نائینی، محمدحسین (1328)، تنبیه الأمّه و تنزیه الملّه، تصحیح و تحقیق: جواد ورعی، بی جا: مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهلالبیت(ع).
- واسطى زبیدى، سید محمد (1414ق)، تاجالعروس من جواهر القاموس، ج16، بیروت: دار الفکر. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 145 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 62 |
||